නොරැඳ හමා, සිසිල බෙදා, අඳුර මුදා, සුවය සදන සුළඟ
සහන් සිය කුඩා ගෙවත්තට පැමිණ මඳ වෙලාවක් එළිමහනෙහි නිර්මිත අසුනෙහි හිඳ සිටියේ ය. එඅසුන මත හිඳ ඉදිරිපස බලන විට දිස් වන්නේ නොබෝදා නික්ම ගිය පූස් පැංචී කිරී මිහිදන් කළ තැන යි. එතැන මල් පෝච්චි තුනක් තබා වට කොට තිබිණ. කවදා හෝ ඒවායේ පිපෙන මල් දිගු කලක් මෙගෙදර ළබැඳි සාමාජිකාවක බවට පත් ව ජීවත් වූ ඒ බිඩාලිනියට උවසර පුදනු ඇතැයි ඔහුට සිතිණ. හිඳ සිටි අසුනින් නැගිට කිරී නිදන තැනට ගිය සහන්, ඇය නික්ම යාමෙන් පසු දින රැයේ නික්ම ගිය පූස් පැංචී කිරීට යනුවෙන් නම් කළ ඇය වෙනුවෙන් හද පිළිසිඳි තෙකව මෙසේ සිහිපත් කෙළේ ය. ඒ, එකව්වල අරුත යථාර්ථයක් ම වේවා යන හෘදයාරම්මණයෙන් යුතු ව ය.
අබිමානයේ පාඩම කාටත් දුන්න
‘කිරි’ නම ලද ද කිරි කෑමට නොම දන්න
දඩයම් ලොවින් දිනකදි ඉවතට පැන්න
නුඹ පූසියෙකි. හොඳ මගකට පිළිපන්න
ඇවිදින අතර මෙසසර නුඹ හෙට දවසේ
නිබඳ ව හොඳ දසුන් හමු වේවා සුවසේ
පාළුව දැනෙන මුත් නුඹ නැති මේ නිවසේ
ජයගත් හැටි දුටිමු. නුඹ දිවිය ම රහසේ
මිනිසත් බවය තෙක් මෙගමන යන අතර
සුළබැඳි නිවහන් ම හමු වේවා නිතර
බුදු හිමි වෙතින් ලැබ. දිනකදි දම් වතුර
නිම කළ මැනවි දියණිය. මෙගමන සසර
සහන් එතැන රැඳී සිටින මොහොතේ ය, ගඟුල් මිහිදිනිය ද සමග ඒ නිවහනට පැමිණියේ.
“සර් ඇයි මෙතැන, යනුවෙන් ගඟුල් ඇසු ප්‍රශ්නයට සහන් කෙළේ යටකී තෙකව සටහන් කොළය ඔහු අතට පත් කිරීම ය. ඒ තුරුණු යුග්මය එකව් කියැවූයේ එකට ය. මේ ගෙදරට ආගිය කිසිවකුට කිරී ආගන්තුක තැනැත්තියක් නොවූවා ය. දෙදෙනා ම මොහොතක් සිය ගුරුවරයා සමග එතැන රැඳි නික්ම ගිය මේ සත් සාමාජිකාවට සිය අවසන් බුහුමන පිදීමෙන් පසු ය, ඒ ගුරු නිවහනට ගොඩ වූයේ.
පැවති නිහඬතාව නිමා කරමින් කතා කෙළේ මිහිදිනී ය.
මේ වෙලාවේ මට මතක් වෙන්නෙ සර්ම දවසක් කියපු දෙයක්. සර් එදා කිව්වා, සමීපව ජීවත් වෙච්ච කෙනෙක් හරි සතෙක් හරි විතරක් නෙමෙයි, තමන්ට කාලයක් තිස්සෙ හෙවන දුන්න ගහක් හරි අහිමි උනාම අපි පෘථග්ජනයන්ව ඉන්න තාක් අපට පාළුවක් දුකක් හුදෙකලාවක් දැනෙනවා කියලා. ඒක ඇත්ත සර්. මමත් ඔය අවස්ථා තුන ම විඳලා තියෙනවා.̎
“මම කැමතියි දුව, ඔයා විඳපු ඒ අවස්ථා තුන ගැන කියනව නං. ඒක අපිට ජීවිතය පිළිබඳ හොඳ සාකච්ඡාවකට පදනමක් වේවි. ඒක සමහර විට ජීවිතය පිළිබඳ ගැඹුරු කියවීමකට යන්නත් අපට උදව් කරාවි.”
“සර් මන් සමීප මිනිස් ජීවිතයක් අහිමි වීම නිසා ඇති වන ලොකුම දුක ලබන්නේ අපි හතේ පන්තියෙ ඉන්න කොට අපේ පන්ති බාරව හිටපු ගුරුතුමිය හදිසියේ නැති වුණ දවසේ. එදා ගහක් ගලක් වගේ හිටලු අපේ කුමාරිට මොකද මේ උනේ කියලා ටීචර්ලා අඬන කොට ඊටත් වඩා සද්දෙට ඇඬුවෙ ශිෂ්‍යයන් වෙච්ච අපි. අපි ඔක්කොටම වඩා හය්යෙන් ඇඬුවෙ පන්තියෙ දඩබ්බරය හැටියට හිටපු සචිත්. කවදක්වත් අඬන්නෙ නැති අනිත් අයව අඬවන්න පුරුදු වෙලා හිටපු අයත් අඬනව නේද කියන හැඟීම අපේ පුංචි හිත්වලට ආවෙ එදා.”
“ඔයා කියන ඔය හැඟීම මට ආවේ පහේ පන්තියෙදි. ඒ අපිට හරිම ආදරයකින් හිටපු කරුණාරත්න මිස් නැති වෙච්ච දවසෙ. මට ඒක නිසා ඔයාගෙ ඔය දුක තේරුම් ගන්න පුළුවන්.”
“ඒ කියන්නෙ ඔය දෙන්නම පුංචි කාලෙදි ජීවිතය ගැන එකම විදිහෙ අද්දැකීමක් ලබල තියෙනව කියන එකනෙ. මට කියන්න තියෙන්නෙත් මටත් එහෙම අද්දැකීමක් නැත්තෙ නෑ කියල තමයි.”
“සර් මට හරි දුකයි කියනවට වඩා මට දුකක් නැත්තෙ නෑ කියන එකේ මොකක් දෝ ගැඹුරක් තියෙනව නේද?”
“මන් මේ වෙලාවෙ නං ගඟුල් එහෙම ගැඹුරක් ගැන කියලා කතා කළා නෙමෙයි. ඒ උනාට ඔයා අහපු ප්‍රශ්නෙ නිසා අපට හැදෙන්නෙ වෙනම සාකච්ඡාවක් කරන්න පුළුවන් වේදිකාවක්. ඒ කියන්නෙ නිෂේධාර්ථයෙන් අස්ත්‍යර්ථය මතු කිරීම. ඒක වඩාත් සරල කළොත් නැත යන අර්ථයෙන් වඩාත් ප්‍රබල විදිහට ඇත යන අර්ථය මතු කිරීම. අපි ඒක ගැන වෙනම දවසක විස්තර ඇතුව කතා කරමු. ඔය ගැන ගැඹුරින්ම කතා කරපු කෙනෙක් තමයි, අපේ අදිකාරම්තුමා. දැන් කියන්න දුව, ඔයා අපිට මේ පූසි නැති උනා වගේ ලබපු අද්දැකීමක් ගැන.”
“මට සර් තියෙන්නෙ පූසියෙක් නෙමෙයි, පූසෙක් ගැන අද්දැකීමක්. අපි එයාට දාලා තිබ්බෙ පුරු කියන නම. එයා පේන මානයක නැති කොට අපි පුරු පුරු කියලා කතා කරන කොට කොයි ලෝකෙන් හරි ඉඳලා මතු වෙනවා. විශේෂයෙන් මන් පුරු පුරු ගාන කොට තමයි වැඩියෙන්ම ප්‍රතිචාර දැක්කුවෙ. ඒ දවස්වල අපේ තාත්තා විහිලුවට කියනවා අපි මෙයාට මිහිදිනී කියන්නෙ නැතුව පුරී පුරි කියලා කතා කරමු ද කියලා. අනේ සර් දවසක ඒ පුරුත් නැති උනා. වකුගඩු අමාරුවක් කියලයි එයාව බලපු ඒ පශු වෛද්‍යතුමිය කිව්වෙ. එදා පුරුට ගොඩක් කිට්ටුවෙන් හිටපු මට විතරක් නෙමෙයි ගෙදර කාටත් දුකයි. ඒ දුක කාලයක් යනකන් අපේ හිත්වල වගෙම ගෙදරත් තැවරිලා කියලා තමයි අපිට හිතුණෙ.”
“සර් මට අපේ මිහිදිනී කතා කරපු දේවල් ඇහැව්වහම මතක් උනේ අපේ විමලරත්න කුමාරගම කවියගෙ එක කවියක්. තමන්ගෙ තනියට ගෙදර හිටපු තමන් ගෙදර සාමාජිකාවක් විදිහට සලකපු පූසි හදිසියේ නැති වෙනවා. ඒ පූසිගෙ මරණය සිද්ද වෙච්ච දවසෙ අපේ කවිය කෑම මේසෙට එන්නෙ පුරුද්දට මිසක් වෙනද වගේ බඩගිනි දැනිල කෑම රුචියක් ඇතුව නෙමෙයි. එදා ඒ කුමාරගම කවියගෙ හදවතේ ඇති වෙච්ච දුක අපට අදටත් දැනෙන කවියකට උල්පත වෙනවා.”
“ඔයාට මතක නං කියන්නකො ඒ කවිය සර්ටයි මටයි ඇහෙන්න.”
ගඟුල් මිහිදිනියගේ ඒ ඉල්ලීමට ප්‍රතිචාර දැක්වූයේ එකව මෙසේ ප්‍රකාශයට පත් කිරීමෙනි.
කන්නට ගිය පසුව එදවස රෑ කෑම
හිත බර වුවත් කෑවෙමි වෙනදා සේම
බැළලී කොයි ද වෙනදා කන මේසේ ම
කඳුළැලි හෙළුෑයෙමි මම රෑ රාසේ ම
මඳ වේලාවක් නිහඬ ව සිටි සහන් අනතුරුව කතා කෙළේ ය.
“සමීප සුරතල් සතුන්ගෙ නැතිවීම් නිසා ලෝකයට හිමි වෙච්ච සාහිත්‍යයක් තියෙනවා. ඒකට හොඳම උදාහරණයක් තමයි අපට වර්තමානෙ ඉන්න විශිෂ්ට ලේඛිකාවක් වන කැත්ලීන් ජයවර්ධනගෙ මංජු, මරණය හා ස්මරණය කියන පොත. මංජු කියන්නෙ ගෙදර සාමාජිකයෙක්ගෙ තැන හිමි කරගත්ත සුනඛ හිතවතාට. ඌ නැති උන දවසෙ මේ කැත්ලීන් සහෝදරී මට කතා කරලා එයාටත් මහත්තයටත් ඒ හිස් තැන දැනෙන හැටි ගැන හරිම වේදනාවකින් කතා කළා. සංවේදී ලේඛිකාවක් වන ඇය තමන්ගෙ වේදනාව ප්‍රකාශයට පත් කරන්න යොදා ගන්නෙ තමන්ගෙ ලේඛන හැකියාව. අර මම කලින් කියපු පොත තමයි ඒකෙ ප්‍රතිඵලය. ඒ පොතේ මට වැඩියෙන්ම දැනුණෙ ඇය හද විදාරණය කියලා ලියලා තිබිච්ච පිටු 59ක් පුරා විහිදෙන ප්‍රවේශ ලිපිය. ඒක මහ වෙනස්ම ලිපියක්. ඔය දෙන්න ඒක කියවන්න ඕන කරන පොතක්. ඉන්න කැත්ලීන් සහෝදරී මටයි ඔයගොල්ලන්ගෙ මිස්ටයි දීපු පොත තියෙනවා. ඉන්න මම ඒක අරගෙන එන්නම්.”
මෙසේ කියා මඳ වෙලාවකින් එපොත රැගෙන ආ සහන් යළි කතා කෙළේ ය.
“මේ පොත කියවීම නිසා අපේ හිත්වල ඇති වෙන්නෙ දුකක් නම් රිදුමක් නම් මම මේ පොත ඔයගොල්ලන්ට දෙන්නෙ නැහැ. දුක ළඟ නතර වෙන්නැතුව අපට අපේ ජීවිතය දැක ගන්න සලස්වන ගැඹුරු කියමන් මේකෙ අන්තර්ගත නිසයි මේක මම දෙන්න හිතුවෙ. දුව මිහිදිනී ඔයා කියවන්න අපි දෙන්නට ඇහෙන්න මේ පොතේ දහතු්වෙනි පිටුවෙ අන්තිම ඡේදය.”
සිය ආචාර්යවරයාගේ ඉල්ලීමට ප්‍රතිචාර දක්වමින් මිහිදිනිය විසින් කියවන ලද්දේ පහත සඳහන් ඡේදය යි.
“ඔබට ජීවිතය හඳුනාගන්නට, ජීවිතය හදාරන්නට, ජීවිතය සාක්ෂාත් කරගන්නට ඇති හොඳ ම කමටහන වන්නේ සුනඛයන් හා සුරතල් සතුන් ම යැයි මම කියමි. ජීවිතයේ අනියත ස්වභාවය ඔවුහු ඔබට මනා ලෙස සාක්ෂාත් කර දෙති. ඒ ඔවුන්ගේ ජීවිත කාලය අපගේ ජීවිත කාලයට වඩා බෙහෙවින් කෙටි වන බැවිනි.”
“දැන් මම ඔය පොත ගැන මොකුත්ම කියන්නෙ නැහැ. ඔයගොල්ලො ඒක කියවන්න ගෙනියන්න.”
මෙසේ කියා එපොත මිහිදිනීගේ අතේ තිබෙන්නට සැලැස්වූ සහන් නිහඬ විය. මඳ වෙලාවක් පැවති ඒ නිහඬතාව බිඳිමින් කතා කෙළේ ගඟුල් ය.
“සර් සත්ත්ව ජීවිත ගැන ලියවෙච්ච සාහිත්‍යයක් අපට තියෙනවා. ඒක පෙරදිගට වගෙම අපරදිගටත් පොදුයි. අපේ රටවලට වගෙම වෙනත් රටවලටත් පොදුයි. ඒ වගෙම සර් ආදරණීය සත්ත්ව සාහිත්‍යයක් බිහි වෙන්න අහිමි වීම් වගෙම හිමිවීම් හේතු වෙලා තියෙනවා නේද”
“මම කැමතියි ගඟුල් ඔය කාරණේ තව ටිකක් පැහැදිලි කරනව නම්.”
“ඇයි සර් භද්‍රා ඉන්ද්‍රාණි අමරකෝන් ලේඛිකාව රැම්බෝ කියන යොවුන් නවකතාවට පාදක කරගන්නෙ ගෙදර ඉන්න ඒ නම තියෙන බලු සුරතලාවනෙ. ඇයි සර් ඒ දවස්වල පත්තරේට ලිපියක් ලියල තිබුණෙ තිස්ස මහගෙදර ඉන්න බල්ලො පස්දෙනෙක් ගැන උන් ගතිගුණ අතින් එකිනෙකාගෙන් වෙනස් වෙන හැටි කියලා. ඉතින් ඒවා ලිව්වෙ උන් ජීවතුන් අතර ඉන්දැද්දිනෙ.”
“හරි අපි ඔයාගෙ මේ රටේ උදාහරණෙ පිළිගත්තා. ඔයාට පුළුවන් ද වෙනත් රටකින් උදාහරණයක් ගේන්න.”
“ඇයි සර් සර්ගෙ අර යාළුවා ඒ කියන්නෙ මේ මෑතකදි සම්මානයටත් පාත්‍ර වෙච්ච මහින්ද සෙනරත් ගමගෙ මහත්තය පරිවර්තනය කරපු බියන්කා.”
“ඒක මට බලන්න හම්බ වෙලා නැහැනෙ. කියන්ඩකො මටත් දැන ගන්න මුල් ලේඛකයගෙ නමත්.”
“මිහිදිනී ඒක ලියල තියෙන්නෙ දිමිත්‍රි ඇල්පර්තෝවිච් කියන රුසියානු ලේඛකයා. එයා බියන්කා කියන්කෙ සුරතල් බැල්ලකට.”
“හරි ගඟුල් මට මතක් උනා ඒ පොත. මහින්දම තමයි මට ඒකෙ පිටපතක් දුන්නෙ. හැබැයි ඒකට පදනම් වෙන්නෙ බියන්කා ගැන ස්මරණ නේද? ඒක නිසා නේද ඒ රුසියානු ලේඛතයා අපට කියන්නෙ මේ පොත කියන්නෙම ඒ සුරතලාට හිස නමා ප්‍රණාමය දැක්වීමක් කියලා. ඒ විතරක් නෙමෙයි මගේ හිතේ ජීවත් වෙන බියන්කා ඔබේ හදවතෙත් ජීවත් වේවා කියලා නේද එයා ඒක ලියන්නෙ.”
“ඇත්ත නේන්නං. සර් කිව්වහමයි මටත් ඒක මතක් උනේ.”
“ඒ විතරක් නෙමෙයි ගඟුල්, අපේ මහින්ද පරිවර්තකගෙ සටහනේදි කියනවා පිටතින් බියන්කා සුදු පැහැ බැල්ලකගෙ කතාවක් විදිහට ගලාගෙන ගියත් මේ මුළු කෘතිය වර්තමාන රුසියාවෙ නාගරික වගෙම ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල ජීවිතය ඇති සැටියෙන් කියාපාන්නක් හැටියට.”
“සර් මට මේ වෙලාවෙ වියට්නාම් ජාතිකයෙක්ව ඉපදිලා ඇමෙරිකානු පුරවැසියෙක් ව ඉඳගෙන ලෝක සාම චාරිකාවෙ සලකුණක් ලංකාවෙත් තියපු අපේ පඤ්ඤාකර ස්වාමින් වහන්සේ ප්‍රධාන ස්වාමින් වහන්සේලාගෙ පා ගමන ගැනත් වචනයක් දෙකක් කියන්න හිතෙන්නෙ ඒ ගමනට එකතු වෙච්ච ආලෝකා බැල්ලත් අපට අමතක නොවෙන චරිතයක් නිසයි. පඤ්ඤාකර හාමුදුරුවො වගෙම ආලෝකත් අපේ හිත්වල ලොකු ඉඩක් අයිති කරගත්ත නිසයි.”
“ඇයි ඒ වගෙම අපට අමතක කරන්න බැහැ නේද සෝවියට් රුසියාව අභ්‍යවකාශතරණයට සම්බන්ධ කරගත්ත ලයිකා කියන බැල්ල. එයා ගැනත් හදලා තියෙනවනෙ ගොඩක් වැඩ සටහන්.”
“මන් හිතන්නෙ ගඟුල්, අපි මේ කතා කරන මාතෘකාව ගැන පොතක් ලියන්න තරං කරුණු එකතු වෙනවා ඒ ගැන කතා කරද්දි. අපි ඒ වගකීම බාර දෙමු අපේ මිහිදිනීට. ඔයයි මමයි දෙන්නම උදව් කරමු ඒ වැඩේට.”
මිහිදිනියගේ පසන් නිහඬතාවෙන් පළ වූයේ ඒ සඳහා වන අනුමැතිය යි. කතාවේ දිශානතිය සුරතල් ෂතුන් හා බැඳුණු පුස්තක වෙතට හරවමින් ඒ මොහොතේ කතාවට මෙසේ මැදිහත් වූයේ ගඟුල් ය.
“සර්, දන්නවද දැන් අපේ මිහිදිනීට මොකක්ද ඕන වෙලා තියෙන්නෙ කියලා.”
“ඇයි අපේ කෙල්ලට බඩගිනි වෙලා ද?”
“හැබැයි සර් ඒක එක් විදිහක බඩගින්නක් තමයි. අපිට ඒකට කියන්න වෙන්නෙ පොත් ගින්න කියලයි.”
“හෝ හෝ දැන්නෙ මට තේරුණෙ. හරි හරි මම යනකොට මිහිදිනීට බියන්කත් දෙන්නංකො ගෙනියන්නෙ. බැලුවහම ගඟුල්ට පුළුවන්නෙ අපේ මිහිදිනීගෙ හිත කියවන්නත්.”
ගඟුල් සිනාසුණා මිස ඊට පිළිතුරු දීමට ගියේ නැත. අනතුරුව කතාව වෙනත් පැත්තකට හැරවූයේ සහන් ය.
“දැන් මිහිදිනී ගහක් අහිමි වීම ගැන ඹයාට ඇති වෙච්ච හැඟීමත් අපට කියනව ද?”
“මන් ඊළඟට අහන්න හිතන් හිටපු ප්‍රශ්නෙ තමයි අපේ ගඟුල් මතු කළේ. ඒ ගැනත් කියන්න දුව.”
“සර්, මම ඒ අද්දැකීම ලබන්නේ සාමාන්‍ය පෙළ ශිෂ්‍යාවක්ව ඉන්න කොට. අපේ ගෙදර වත්තෙ තිබුණා ලොකු ජෑම් ගහක්. තාත්තා ඔය ජෑම් ගහ යට, ඒ හෙවණෙ ඉඳගෙන ඉන්න පුළුවන් විදිහට බිම හදලා තිබුණා. අපි පාඩම් කළේ කවි සින්දු කිව්වෙ විතරක් නෙමෙයි, සමහර දවසක ගෙදර කට්ටියම බත් බෙදාගෙන ඇවිත් කෑවෙත් ඒ ගහ යටට වෙලා. කොටින්ම අපි ඔක්කොටම එයා ඕනෙ. මන් හිතන්නෙ එයාටත් අපිව ඕන උනා.”
“ඉතින් මිහිදිනී, ඒ ගහට මොක ද උනේ.”
“ඒ හරි තදින් හුළං හමපු දවසක්. ඒ හුළඟට ගහ වැටිලා තිබුණා. එයා වැටිලා හිටපු හැටි දැන් මතක් වෙන කොටත් හිතට දුකක් දැනෙනවා. ලොකු ළමයෙක් වෙලත් මම කාලයක් යන කන් හුළඟත් එක්ක තරහ වෙලත් හිටියා.”
“ඔයා ඔහොම කියන කොට මිහිදිනී, මට මතක් වෙන්නෙ අපේ මේ සර්ගෙ මිතුරුසඳ කවි පොතේ එන නොමළ රුක කියන කවි පන්තිය. ධර්මසිරි ගමගේ මහත්තයා දවසක් මහා වෘක්ෂයක් බිම වැටිලා තියෙන හැටි දැකලා, හෙවණ දීපු ගහක් වැටුණත් - ඒක මියගියත් ඒ මළගමේ පවා හරිම ලස්සනක් තියෙනවා කියලා කියලා තිබුණා. අපේ සර් ඒක සම්බන්ධ කරලා තිබුණෙ තමන්ගෙ සහෝදරයගෙ අහිමිවීමට. සර් ලියලා තිබුණෙ ඒ සෙවන රුක අහිමි උනත් ඒකම තමයි හදවතේ ජීවත් වෙන්නෙ කියලා.”
“ඔයාට මතක නම් ඒ කවිය දැන් කියන්ඩකො. මොකද මටත් තියෙනවා මම හුළඟත් එක්ක තරහ නැති කරගන්න හේතු වෙච්ච දෙයක් කියන්න.”
“මේකයි මිහිදිනී ඒ කවිය,
වැටුණු ගසකට සිනාසෙන ගුණය නැත හදේ
එපමණක් නොවේ එහි සොඳුරුතා හද රැඳේ
සෙවණ දුන් ගසේ රුව නිබඳ ව ම හද ඇඳේ
ඒ රුව ම හිරු විලස දකිමි, නැග එන උදේ ”
“ලියපු මටවත් පාඩම් නැති කවිනෙ ගඟුල් මේ මතකෙන් කියන්නෙ. දැන් මම කැමතියි අපේ මිහිදිනී හුළඟ එක්ක තරහෙන් මිදිච්ච හැටි දැන ගන්න.”
“ඒකට මට බලපෑවෙත් පොතක්. කොටින්ම කියනවනං ඔයා දැන් කියපු කවිය තියෙන පොතම තමයි.”
“ඒ කියන්නෙ මිතුරුසඳ.”
“ඔව් ඒ පොත තමයි. අපේ ඉස්කෝලෙ පුස්තකාලෙ ඒකෙන් පිටපතක් තිබුණා. ඔය ජෑම් ගහ නැති දුකයි හුළඟ එක්ක තරහයි තදටම තිබුණ ඒ දවස්වල අහම්බෙන් මම මේ පොත ගත්තා. මන් ඒ වෙන කොට අපේ මේ සර් ගැන අහලවත් තිබුණෙ නැහැ.”
එසේ කියා මිහිදිනී නැවතුණේ ඒ ප්‍රකාශය නිසා සිය ආචාර්යවරයා අපහසුවට පත් වෙතියි යන හැඟීම සිත ඇති වූ බැවිනි.
“කියන්න ආපු කතාව කියන්න දරුවො. මේ ලෝකෙ හැම කෙනෙක්ම මන් ගැන දැනන් ඕනෙ කියල මම හිතාගෙන හිටියනංනෙ ප්‍රශ්නයක් වෙන්නෙ. අපි මුලින්ම තේරුම් ගන්න ඕනෙ අපිව දන්න අයට වඩා නොදන්න අයගෙන් තමයි මේ ලෝකය පිරිල තියෙන්නෙ කියන එක. ඒක නිසා මගෙ අර පොත කියවන කන් ඔයා මන් ගැන දන්නෙ නැහැ කියන පුදුම වෙන්න දෙයක් නෙමෙයි ඒක හරි සාමාන්‍ය දෙයක්නෙ.”
“අනේ සර් ඒකෙ තියෙන්නෙ සර්ගෙ ඒ මහා අහිමි වීම ලෝකයට හිමි කරලා දීමක්නෙ.”
“ඔව් ඒක හරි, දැන් මට දැනගන්න ඕනෙ ඔයා හුළඟ එක්ක තරහෙන් මිදෙන්න හේතු උනේ කොයි නිර්මාණෙ ද කියන එක.”
“ඔයාට මතක ද ගඟුල් සර්, ඒ පොතේ අන්තිම හරියෙ තියෙනවා සුළඟ කියන මාතෘකාව යටතෙ ලියපු කවියක්. එකම එක කවියක් විතරයි එතන තියෙන්නෙ. මට කටපාඩම් ඒ කවිය. මන් කැමතියි ඒ කවිය ලියපු සර්ම ඒ ගැන අපට පොඩි ප්‍රවේශයක් අරගෙන දෙනව නං.”
“ගඟුල්, මිහිදිනීගෙ ප්‍රශ්නෙත් එක්ක මම යන්නෙ අවුරුදු ගාණක් අතීතෙට. ඒ වෙන කොට අය්යා නැතිවෙලා අවුරුදු තුනක් විතර ගත වෙලා. මම මට හිතුණ වෙලාවට අය්යා මිහිදන් කරපු තැනට ගිහිල්ලා ටික වෙලාවක් ඉන්නවා. අය්යා ගොඩක් ප්‍රිය කරපු දැවැන්ත නුග ගහක් තියෙනවා ඒ ළඟ. ඒක අදටත් තියෙනවා. එදා වැහි අඳුර තිබුණත් වලාකුළු තිබිච්ච ඒ අහසේ පැහැදිලි බව නැති වෙලා තිබුණෙ නැහැ. එදා පුංචි පුංචි කුරුල්ලො පියඹලා ගිය හැටිත් මට මතකයි. ඒ වෙලාවෙ හරිම සුවදායක සුළඟක් තමයි හමා ගෙන ගියේ.”
සහන් මඳ වෙලාවක් නිහඬතාව රැකි ඒ මොහොතේ කතා කෙළේ ගඟුල් ය.
“ඔව් ඒ වෙලාවෙ සර්ට මතක් වෙන්නෙ ඇත්තෙ අපි කාගෙත් හිත්වල අද සමන් සිත්තරා හැටියට ජීවත් වෙන තමන්ගෙ සහෝදරයව.”
“ඔව් ගඟුල්, ඔයා හරි. ඒ වගෙම මට අය්යා හුළඟ ගැන කියපු දෙයකුත් මතක් උනා. අය්යා කියනවා සුළඟ හමාගෙන යන්නෙ තමාගෙ ගුණය රැකගනිමින් කියලා. වරෙක මුදු විදිහටත් තවත් වෙලාවකට ප්‍රචණ්ඩ විදිහටත් සුළඟ හමා යනවා කියලා. මඳ පවන සිසිලයසි සුවදායකයි කියලයි මිනිස්සු කියන්නෙ. සැඬ සුළඟ විදිහට හමා යනකොට ඒක පීඩාකාරියි විපත්තිදායකයි කියලා කියන්නෙත් අර සුවදායක කියලා කියපු අයම තමයි. අය්යා කියන්නෙ මුදු බව හරි සැඩ බව හරි තුළින් සුළඟ දකින්න බැහැ කියලයි. එයා කියන්නෙ සුළඟ තුළින් සුළඟ දකින්න කියලයි.”
“ඔව් සර්, මම සුළඟ සුළඟ විදිහට දැක්කෙ සර්ගෙ ඒ අය්යා නිසා. කවදාවත්ම මම දැක්කෙ නැති කවදාවත්ම මට දකින්න නොලැබෙන ඒ අය්යා නිසා.”
“එහෙම කියන්න එපා දුව, මට මිහිදිනී කියන්නෙ මගෙ අය්යව ගැඹුරින්ම ඒ වගෙම ආධ්‍යාත්මිකව දැකපු කෙනෙක්.”
“ඒ සර්ගෙ මල්ලිම මට එහෙම ගෞරවයක් දෙන එක මට සතුටක්. දැන් සර් මට ඉඩ දෙන්න හුළඟත් එක්ක තියෙන තරහ නැතිවෙලා හුළඟ ශුළඟ විදිහට දැකලා මගෙ හිතේ තිබිච්ච අන්ධකාරය නැති කරගන්න උදව් වෙච්ච කවිය කියන්න.”
ඒ මොහොතේ සහන්ගෙන් සහ ගඟුල්ගෙන් පළ වූ පසන් නිහඬතා අනුමැතිය මැද අසන්නට ලැබුණේ මිහිදිනියගේ අව්‍යාජ කටහඬ යි.
සිසිල ගෙන දිදී මුදු සුළඟ නොරැඳී හමයි
ඔබ ද සුළඟකි සොයුර නොරැඳ හදවත රැඳෙයි
නොරැඳ හමනා සුළඟ නිබඳ සිසිලස සදයි
ඒ සුළඟ විඳි හදක් හදින් ගනඳුර මුදයි
සුළඟේ මාතෘකාවෙන් පසු කතාව ආරම්භ කෙළේ සහන් ය.
“දැන් අපි ආයෙත් යමු අපි කලින් කතා කළ මාතෘකාවට. පහුගිය දවසක අපි අනුරාධපුරේ ශාන්ත හාමුදුරුවො ගෙදරට වඩම්මලා උන් වහන්සේට දානෙ පිළිගන්වලා පැංචි වෙනුවෙන් පොඩි පින්කමක් කළා. එදා අපේ හාමුදුරුවො පැංචිට පින් පැමිණුවෙ කෙටි ධර්මානුශාසනයකුත් කරලයි. එදා උන් වහන්සෙ කියපු කතාවක් නිසා අහිමි වීම නිසා ඇතිවන වේදනාවන් ගැන මම මෙතෙක් හිතාගෙන හිටපු විදිහෙ වෙනසක් සිද්ද උනා.”
“සර්, අපි කැමතියි සර් ඒ වෙනසට කලින් හිතාගෙන හිටපු විදිහයි ඒ ධර්ම දේශනයෙන් පස්සෙ ඇති උන වෙනසයි ගැන දැන ගන්න.”
“ඔව් ගඟුල්. මම කොහොමත් ඒ ගැන ඔය දෙන්නට කියන්න තමයි හිටියෙ. අහිමිවීම නිසා ඇති වන වේදනා තුනක් ගැනයි එතෙක් දවසක් මගෙ හිතේ තිබුණෙ. ඒ අපට සමීප මිනිස් ජීවිතයක් එහෙම නැත්තං සත්ත්ව ජීවිතයක් ඒ වගෙම අපේ හිත්වලට කිට්ටු වෙලා තිබිච්ච ගහක් නැති වුණාම තමයි කෙනෙකුට තව කෙනෙක් අහිමි වීමේ වේදනාව දැනෙන්නෙ කියලා. එදා ශාන්ත හාමුදුරුවො කිව්වා අනේපිඬු සිටුවරයගෙ පුංචි මිනිබිරී තමන්ගෙ කිරි අම්මා මේ ඔයාගෙ දුව කියලා එයාව ආදරෙන් බලා ගන්න කියලා පිටිවලින් හදල දීපු බෝනික්කා බිම වැටිලා කැඩිලා බිඳිලා ගියාම අඬලා තියෙන්නෙ අනේ මගෙ දුව මැරුණනෙ කියලයි. ඒ වෙලාවෙ ඒ පුංචි දුවගෙ හිත වැඩ කරන හැටි ගැන හැඟීමක් තිබිච්ච අනේපිඬු සිටුවරයා මුලින්ම කරලා තියෙන්නෙ අපි ඒ නැති වෙච්ච දුව වෙනුවෙන් දානයක් දෙමු කියලා අර පුංචි දැරිවියගෙ හිත සනසන එක. ඊට පස්සෙ ඒ කිව්ව වගෙම බුදුන් වහන්සේ ප්‍රධාන සහා සංඝරත්නයට දානයක් දීලා පින් අනුමෝදන් කරන එක. ඒ කතාව ඇහුවට පස්සෙ මට දැනුණෙ මනුස්සයෙක් සතෙක් ගහක් විතරක් නෙමෙයි ජීවිතයට සමීප දෙයක් අහිමි උනාමත් කෙනෙකුට ඒ වේදනාව දැනෙන්න පුළුවන් කියන එක.”
“ඒ කියන්නෙ අර ධර්ම දේශනයෙන් පස්සෙ සර් හිතන් හිටපු කාරණා තුනට දෙයක් කියන එකත් එකතු කරගත්තා කියන එකනෙ. හැබැයි ඒ අපි කැමති බඩුවක් මුට්ටුවක් නෙමෙයි ජීවිතයක් වගේ සමීපව දැනෙන දෙයක්.”
“ඔව් ගඟුල් ඔයා හරි.”
“අනේ සර් අපටත් දැනගන්න කියන්ඩකො ඒ ධර්ම දේශනාව ගැනත් පොඩි විස්තරයක්.”
“අපේ ශාන්ත හාමුදුරුවො එදා ඒ ධර්ම දේශනෙ කළා විතරක් නෙමෙයි ඊට පස්සෙ අපට ඒකෙ මූලාශ්‍රයත් එවලා තිබුණා. ඒකෙ තියෙන හැටියට අර කලින් කිව්ව වගෙම බුදුහාමුදුරුවො අනේපිඬු සිටුවරයගෙ ආරාධනයෙන් පන්සියයක් නමක් පිරිවරාගෙන සිටු ගෙදරට වඩිනවා.”
“සර් ඔය කතාවෙ මූලාශ්‍රෙ මොකක් ද?”
“මට අපේ හාමුදුරුවො මූලාශ්‍රෙ එවලා තිබුණා. ඒක තියෙන්නෙ ත්‍රිපිටක සාහිත්‍යයටම අයිති කරන්න පුළුවන් පේතවත්ථු පාළියෙ. ඒකෙ උරග න්‍ග්ග කියන කොටසෙ එන පිට්ඨධීතලික කියන කතාවයි ඒ. ඒ ධර්ම දේශනය නම් කරල තියෙන්නෙ ‘යං කිඤ්චාරම්මණං කත්වා’ කියලයි. යම්කිසි අරමුණක් කොට යම්කිසි අරමුණක වෙනුවෙන් වගේ අර්ථයක් තමයි ඒකෙ තියෙන්නෙ. ඒ පාළි පාඨයෙන් කියවෙන්නෙ නොමසුරු අය යම්කිසි අරමුණක් කොට, පෙර කළුරිය කළවුන් ද ගෘහවස්තු ආදියට අධිගෘහිත දෙවිවරුන් ද අරබයා දන් දෙනවා කියන එකයි. මේක බුද්ධ දේශනාවක් විදිහටයි සඳහන් වෙන්නෙ.”
“සර්, දැන් මට හිතිල තියෙද්දි මේ ඔක්කොම තියෙද්දී පාළි ඉගෙන ගන්න.”
“බොහොම හොඳ අදහසක්. හැබැයි දරුවො ඔයා ඒක කරන්න ඕනෙ අනික් වැඩ නවත්තල නෙමෙයි, අනිත් වැඩ කරන අතරෙ. ඒක නෙමෙයි අද ඔය දෙන්නා ආවෙ නිකන්ම වෙන්ඩ බැහැ, මොකක් හරි විශේෂ දෙයක් හිතේ තියාගෙන නේද?”
“ඔව් සර්, මිහිදිනිත් මමත් දෙන්නම වෙනුවෙන් මන් ඒකට උත්තරයක් දෙන්නම්. සර් ඇත්තටම අපි ආවෙ සර්ගෙ දිනපොත්වලිනුයි සර්ගෙ ලේඛන අත්පිටපත්වලිනුයි සමාජෙට දුන්නොත් හොඳයි කියන දේවල් ගැන සාකච්ඡා කරන්න. අපි අද උනත් ලෑස්තියි සර්ට වෙලාව තියෙනවනං. නැත්නං සර් තීරණය කරලා අපි ඒකට එන්න ඕන දවස සර් අද අපිට කියන්න. එදාට අපි එන්නම්. එහෙම හොඳයි නේද මිහිදිනි?”
ඊට පිළිතුරු වශයෙන් මිහිදිනී කෙළේ සිය හිස සැලීම ය. අනතුරුව කතා කෙළේ සහන් ආචාර්යවරයා යි.
“මම ඉදිරි දිනයකුත් ඔය ගොල්ලන්ට දෙන්නම්. අද උනත් ඔය දෙන්න ඒ වැඩේට ලෑස්තියි කිව්වනෙ. එහෙම නං අදත් අපි ටිකක් හරි වැඩ කරමු.”
“සර්, අපි මේ වෙන කොට පළවෙනි ලේඛන අත්පිටපතේ අන්තර්ගතය ගැන කතා කරලා තියෙනවා. ඒ වගෙම මට මතක හැටියට 1986 අවුරුද්දෙ සැප්තැම්බර් අග වෙනකන් සර් ලියපු දින සටහන් ගැනත් කතා කළා. සර්ගෙ දිනපොත් කියවද්දි අපි නූපන් කාලයට අයත් සිද්ධි ගැනත් අපට චිත්‍රයක් මැවෙනවා. අපි දෙන්නම ගොඩක් කැමති වැඩක් තමයි මේ.”
“මෙහෙමයි දරුවනේ, මම රස්සාවට ගිය දවස්, බේත් ගන්න ගිය දවස්, පොලේ ගිය දවස් වගෙ අද වෙන කොට මටවත් වෙන කෙනෙකුටවත් ප්‍රයෝජනයක් නැති දේවල් පැත්තකින් තියල, කාට හරි මොන විදිහකින් හරි වැදගත් වෙන අපෞද්ගලික සටහන් ගැන විතරක් කතා කරමු.”
“සර්, ඒ විතරක් නෙමෙයි සර් කියවපු පොතක උද්ධෘතයක්, ගිය ගමනකින් උගත් පාඩමක්, හමු වෙච්ච විශේෂ චරිතයක් ගැන කියන එකත් අපෞද්ගලික තලයක රඳවන්න පුළුවන් කියලයි මටනං හිතෙන්නෙ. මන් කැමතියි සර් නොවැම්බර් 13 වෙනිදා ලියලා තියෙන මේ සටහනින් ප්‍රවේශයක් ගන්න.”
“අප ආත්මාර්ථකාමිත්වයෙන් වෙළි පවත්නා තෙක් අපෙන් අන් අයට සැබෑ සේවයක් සිදු නොවෙයි. මා තුළ පවත්නා ආත්මාර්ථකාමී ගති මොනවා ද යන්න ගැන මම නිතර විමසිල්ලෙන් සිටිමි. බස්රියක හිඳ සිටින විට ගැබිනියක, කුඩා දරුවකු වඩා ගත් මවක හෝ මහලු මවක හෝ පියකු බස්රියට ගොඩ වූ විට වහා නැගිට අසුන පිරිනමන්නෙමි. මා මෙය කරන්නේ යාන්ත්‍රික ක්‍රියාවක් වශයෙන් ද නැත්නම් තවත් කෙනෙකුගේ අපහසුව දැකීමෙන් ඇති වූ ආදරණීය හැඟීම නිසා ද? ආදරය නිසා යනු මට දීමට ඇති අවංක පිළිතුර යි.”
“සර්, අපේ ගඟුල් සර් කියන එක ඇත්තනෙ. මේක අද සර්ට වැදගත් දෙයක් නෙමෙයි කියලා හිතෙන්න පුළුවන්. ඒත් ඒක වැදගත් වෙන්නෙ අද තරුණ වයසෙ ඉන්න අපට.”
“සර් ලියෝ ටෝල්ස්ටෝයිගෙ ඇනා කැරනිනා නවකතාව කියවලා ගත්ත දැනෙන උද්ධෘත ගොඩක් තියෙනවා, මේ දින සටහන් අතර. අපි ඒකෙනුත් උද්ධෘතයක් දෙකක් ගම්මු ද?”
“නෑ ගඟුල් ඒකට කරන්න තියෙන හොඳම දේ අපේ පාඨකයන්ට ඒ පොත කියවන්න කියන ඉල්ලීම කරන එක මිස, මේ උද්ධෘත ආයෙත් උපුටල දක්වන එක නෙමෙයි.”
“ඒ උනාට සර්, වර්තමානෙ ජීවත් වෙන අයට වැදගත් වෙන දෙයක් නම් ඒක, සර්ගෙ දිනපොතක හරි පොතක හරි මිහිදිනීගෙ හරි මගෙ හරි උනත් සමාජ යහපත කියන දේට පුංචි හරි උදව්වක් වෙනව නං ඒක උපුටලා දක්වන එකේ වරදක් නැහැ කියලයි මට නං හිතෙන්නෙ. මේ බලන්න මිහිදිනී, මේ නොවැම්බර් 28 සටහන. ඔන්න දැන් මම මේක උපුටලා දක්වන්නෙ නෑ. ඒ උනාට ඒ ගැන මගෙ වචනයෙන් කියනවා. ඒක වැදගත් වෙන්නෙත් සර්ට නෙමෙයි අපේ පරම්පරාවට.”
“මොකක් ද අප්පේ ඔය කියන වැදගත් සටහන.”
“සර් එදා ලියනවා කෙනෙකුට උදව්වක් කරන්න ලැබීම ලොකු සතුටක් කියලා. මේ සටහන ලියපු දවස කියන්නේ තදින් වැහපු දවසක්. එදා සර් හොරණ ඉඳලා මහරගම එනවා. අතරමගදි බස්සෙකට ගොඩ වෙච්ච තරුණයෙක් සර් ඉඳගෙන හිටපු සීට්ටෙක ළඟට ඇවිල්ල හිටගන්නවා. සර් ඒ තරුණයට කියලා තියෙනවා ඒ සීට් එකේ ඉඩ තියෙන පැත්තෙ ඔයා ඉඳ ගන්න කියලා. කොහොමද ඉඳගන්නෙ, ඔය සීට්ටෙකේ ඒ පැත්ත තෙමිලනෙ කිව්වහම තමයි සර් දැකලා තියෙන්නෙ ඒක ඇත්තනෙ කියලා. සර් කරන්නෙ ඒ තෙමුණ තැන සර් ඉඳගෙන අර තරුණයට නොතෙමුණු පැත්ත දෙන එක. එයා ටික වෙලාවක් සර් දිහා පුදුමෙන් වගේ බලන් ඉඳලා එතැන ඉඳගත්තා කියලයි මේකෙ ලියලා තියෙන්නෙ. සර් මේක බැලූ බැල්මට ඒ තරන් දෙයක් නෙමෙයි කියලා කෙනෙකුට කියන්න පුළුවන්. ඒ උනාට සර් මිනිස්සුන් අතර මනුස්සකං බෝවෙන්නෙ මේ වගෙ සිද්දි නිසා නේද?”
“ඔන්න දැන් අපිට හම්බ උනා උද්ධෘතයක් හැටියට දක්වනවට සර්ගෙ සම්පූර්ණ අනුමැතිය ලැබෙන එකක්.”
“ඒ කියන්නෙ ගඟුල් සර්, අදිකාරම්තුමාගෙ හරි සමන් සිත්තරාගෙ හරි ප්‍රකාශයක් ද?”
“ඔයාගෙ අනුමානෙ හරි මිහිදිනී, මේ අදිකාරම්තුමාගෙ ප්‍රකාශයක්. මේක සර් එකතු කරගෙන තියෙන්නෙ දෙසැම්බර් හත දින සටහන් අතරට. ඔන්න දැන් මම ඒකයි මේ කියවන්නෙ.”
“අද අපට අඩුපාඩු වී ඇත්තේ, ශීඝ්‍රයෙන් අපෙන් තුරන් වී යන්නේ දයාව, කරුණාව සහ අනුකම්පාවයි. ඉගෙනීම, දක්ෂකම, ක්‍රියාශූරත්වය කොපමණවත් තිබේ. එහෙත් අප තුළ දයාව නැති නිසා ඒ දක්ෂකම අප විසින් බෙහෙවින් ම පාවිච්චි කරනු ලබන්නේ අපේත් සමාජයේත් යහපත පිණිස නොව වැඩි වැඩියෙන් අපරාධ කිරීමට ය.
අපරාධ වැළක්වීමට ඇති හොඳම ක්‍රමය මිනිස් ගතිය යයි කිව හැකි ඒ දයාව, කරුණාව සහ අනුකම්පාව යයි සිතමි.”
“සර් දවසක් කිව්ව නේද වචනෙ නිරුක්ති අර්ථයට අනුව අපරාධ කියන්නෙ වැරදි ලෙස සතුටු වීමට කියලා.”
“ඔව් මිහිදිනී, එහෙම ගත්තහම තව කෙනෙකුට මානසික වශයෙන් රිදවනව කියන්නෙත් අපරාධයක්. කෙනෙකුගෙ අධයාපන ගමනට කවුරු හරි බාධා කරනවනං ඒකත් අපරාධයක්.”
“ඉතින් සර් උගත් යයි කියන ඉහළටම ඉගෙන ගත් සමහර අයත් එහෙම කරනවනෙ.”
“ඔව් ඒක එච්චර ඉගෙන ගත්තෙ නැති කෙනෙක් කරනව වඩා බරපතලයි. කොහාම උනත් ඔයා කියන ඒ උගත් අයත් අපට අයිති කරන්න වෙන්නෙත් අපරාධකාරයන්ගෙ ලැයිස්තුවට තමයි.”
“සර් දෙසැම්බර් 26 දින සටහනට සර් ක්‍රිෂ්ණමූර්තිතුමාගෙ ප්‍රකාශයක් එකතු කරගෙන තියෙනවා. ඔන්න දැන් මම ඒක කියවනවා.”
ඒ ඉල්ලීම ඉදිරිපත් කොට එය ක්‍රියාවක් බවට පත් කරන ලද්දේ මිහිදිනී ය.
“ඔබගේ හදවතෙහි සාමය සහ ආදරය ඇති විට, ඔබේ ප්‍රශ්නවලට නිවැරදි පිළිතුරු ලැබෙනු ඇත.”
මේ ප්‍රකාශය කිරීමෙන් පසු මිහිදිනී අතට ගත්තේ සහන්ගේ ඉංග්‍රීසි දිනපොත යි.
“සර් මේ පොතේ ඔක්තෝබර් 05 වෙනිදත් ක්‍රිෂ්ණමූර්තිතුමාගෙ ප්‍රකාශයක් තියෙනවා. සර් ඒක උපුට ගෙන තියෙන්නෙ Book of Life කියන පොතෙන්. ඒක හොඳ සාකච්ඡාවකට පදනමක් කියලයි මට හිතෙන්නෙ. මම ඒක දැන් කියවන්න ද?”
“මට දැනිච්ච විදිහට අපි ප්‍රයෝජන ගන්නව නං අදිකාරම්තුමාගෙ ක්‍රිෂ්ණමූර්තිතුමාගෙ ප්‍රකාශ කියන්නෙම හොඳ සංකථනවලට ප්‍රවේශයක්. ඔයා කියවන්න දුව, ඔයාට දැනිච්ච දැන් අපටත් දනවන්න හදන ඒ ප්‍රකාශෙ.”
If you look into yourself don't you discover for yourself that you are a secondhand human being? It may be rather understand to consider oneself as a secondhand human being. But we are full of others people's knowledge – what somebody has said, what somebody or some teacher or some guru – what the Buddha said, what the Chirst said and so on.
“මට හොඳට මතකයි දුව, ඔය ප්‍රකාශෙ. මම ඕක මුලින්ම ඇහැව්වෙ 1980 ක්‍රිෂ්ණජී ලංකාවට ඇවිල්ලා කොළඹ ජෝන් ද සිල්වා සමරු රඟහලේදි Book of Life කියන මාතෘකාව යටතෙ කරපු දේශනේදි. මම එතකොට උසස්පෙළ ශිෂ්‍යයෙක්. මට නොතේරෙන තැන් අනිත් අයට බාදාවක් නොවෙන විදිහට ළඟ ඉඳන් තේරුම් කරලා දුන්නෙ අපේ අය්යා. පස්සෙ කාලෙක තමයි මගෙ ශාස්ත්‍රපති පශ්චාද් උපාධියට භාරතීය දර්ශන කවුළුවෙන් ක්‍රිෂ්ණ ජී ගැන අධ්‍යයනය කරන කොට එතුමාගෙ දර්ශනයෙ හරය මගෙ මට්ටමට තේරුම් ගන්න උත්සහ ගත්තෙ.”
“ඉතින් සර්, ක්‍රිෂ්ණ ජී කියන හැටියට එතුමගෙ දේවල් අරන් කතා කරන්න යනකොට වෙන්නෙත් අර කියන විදිහෙ සෙකන්ඩ් හෑන්ඩ් හියුමන් බීන් කෙනෙක් වෙන එකමනෙ.”
“ඔයා හරි දරුවො ගොඩක් දුරට අපේ උගත්කම් එක්ක අපි අනුන් උපුටා දක්වන දෙවන පන්තියේ මිනිස්සු බවට තමයි පත් වෙන්නෙ. ඒත් අපි ඒක පිළිගන්න කැමති නැහැ. කොටින්ම ඔක්කොටම කලින් මම පිළිගන්න ඕන ක්‍රිෂ්ණජී කිසිම තරහකින් නෙවෙයි අපි ගැන ආදරයෙන් කරන මේ චෝදනාව සම්බන්ධයෙන් මමත් චුදිතයෙක් වෙනවා කියන එක.”
“සර්, අපි කෝකටත් කලින් මේ ප්‍රකාශය ගැන පැහැදිලි අදහසක් ඇති කරගෙන ඉම්මු ද?”
“එහෙමනං ඉතින් ඒක කරන්න ඕනෙ අපේ මේ ඉංග්‍රීසිකාරි මිහිදිනීම තමයි. දුව ඔයා කරනව ද මේක දිහා බලාගෙන මේකෙ පැහැදිලි නිරවුල් පරිවර්තනයක්. මොකද ඒක අපට වැඩිය ප්‍රයෝජනවත් වේවි, මේ ගැන කරන සාකච්ඡාවෙදි.”
“සර්, මේකට මම පරිවර්තනයක් කරන්න අවශ්‍ය නැහැ. ඇයි අදිකාරම්තුමා මේ ප්‍රකාශය ඇතුළත් ඒ මුළු දේශනේම සිංහලට දාලා තියෙනවනෙ 1985 දී.”
“පොඩ්ඩක් ඉන්න එහෙනං අපි ඒක ගම්මු. මගෙ ළඟ තියෙනවා ඔයා කියන ඒ පොත.”
මෙසේ කියා සුළු මොහොතකින් සහන්, ඔබේ පොත නමින් මුද්‍රිත ඒ පොත ගෙනැවිත් එහි අදාළ පිටුව ද පෙරළා එය පත් කෙළේ මිහිදිනී අතට යි.
සහන් ආචාර්යවරයාගේ ඉල්ලීම පරිදි අනතුරුව මිහිදිනිය විසින් කරන ලද්දේ ඒ සිංහල අනුවාදය මෙසේ ඉදිරිපත් කිරීම ය.
“ඔබ කිසිකලෙක තමා දෙස ගැඹුරට බලා නැති හෙයින් ඔබ එසේ සිටිනවා වන්ට ඇති. එහෙත් ඔබ ඔබ දෙසම බැලුව හොත් ඔබ ප්‍රත්‍යක්ෂ දැනුමක් නැති මනුෂ්‍යයෙකු බැව් ඔබට පෙනෙනවා නොවේ ද? එසේ පෙනීම අමිහිරි වන්ට පුලුවන. එහෙත් අප පිරී සිටින්නේ අනුන්ගේ දැනුමෙන් ය. වෙන කෙනෙකු කිවූ දෙයින් ය, යම් ශාස්තෘවරයෙකු හෝ ගුරුවරයෙකු හෝ කිවූ දෙයින් ය, බුදුන් වහන්සේ හෝ ක්‍රිස්තුස් වහන්සේ හෝ වෙන කිසිවෙකු කිවූ දෙයින් ය.”
“හැබැයි සර්, ක්‍රිෂ්ණජී මේ කියන්නෙ ශාස්තෲන් වහන්සේලාට හරි ගුරුවරුන්ට හරි සවන් දෙන්න එපා කියන එක නේද?”
“ඔව් ගඟුල් ඔයා හරි. කිසියම් දහමක තියෙන හරය දකින එකයි, දහම නොදැක වචන මට්ටමින් කියන එකයි දෙකක්නෙ. ඇත්තටම ක්‍රිෂ්ණජී කියපු දේ නෙමෙයි එතුමට වශී වෙච්ච සමහර දෙනා කළෙත් එතුමගෙ ප්‍රකාශ ආයෙ ආයෙ කියන එක හරි ලියන එක හරි. ඇතැම් වෙලාවකට ඒ චෝදනාව මටත් අදාළ වෙනවයි කියලයි මට හිතෙන්නෙ. වෙලාවකට ක්‍රිෂ්ණජී කියනවා අපි ගොඩක් දෙනා සෙකන්ඩ් හෑන්ඩ් නෙමෙයි තර්ඩ් හෑන්ඩ් හියුමන් බීන්ස්ලා තියලා. ඇයි වෙලාවකට අපි කරන්නෙ කෙනෙක් කියපු දෙයක් තව කෙනෙක් කිව්වට පස්සෙ තුන්වෙනි වතාවට කියන එකනෙ.”
“සර්, ඇතම් විද්වතෙක් ඉන්දියානු දර්ශන හෙළා දැකලා ක්‍රිෂ්ණජී විතරක් ඉහළට අරන් කතා කරපු අවස්ථා තියෙනවා නේද?”
“ඔව් මිහිදිනී, ඒක ක්‍රිෂ්ණජී ගැන සමහර දෙනා කරන වැරදි කියවීමක්. මට පුළුවන් ඒකට එතුමගෙ වචනවලින්ම උත්තරයක් දෙන්න. දවසකදි conditioning mind ගැන, තව විදිහකට කිව්වොත් කාලයක් තිස්සෙ විවිධ අදහස්වලින් මතවලින් තත්ත්වාරෝපිත වෙන අපේ මනස් ගැන කතා කරමින් එතුමා එන්නෙ ඉන්දියානු මනස ගැන කතා කරන්න. ඒ වෙලාවෙ ඒ සභාවෙ හිටපු කෙනෙක් අහනවා, ඉන්දියානු මනසත් තත්ත්වාරෝපිතයි නේද කියලා. ඒකට උත්තර දෙමින් එතුමා කියන්නෙ, උපනිෂද්වලින් බුදුන් වහන්සේගෙ ඉගැන්වීම්වලින් යුක්ත මහා ශ්‍රේෂ්ඨ දේ තැන්පත් කරගත්ත ගබඩාවකට ඉන්දියාව සමාන කරන්න පුළුවන් කියලයි. ඒ වගෙම එතුමා අර ප්‍රශ්නෙට උත්තර දෙන්නෙත් ප්‍රශ්නයකින්. ඒ තමයි වසර පන්දහසක් තිස්සේ බුද්ධ මනසින් පෝෂිත ඉන්දියානු මනස තත්ත්වාරෝපිත විය හැකි ද කියන ප්‍රශ්නෙ.”
“ඒක සර් වෙනස්ම කතාවක්නෙ. ක්‍රිෂ්ණජී වගෙ චින්තකයෙක් කරයි කියලා හිතන්න බැරි කතාවක්නෙ.”
“නෑ ගඟුල්, ක්‍රිෂ්ණජී ඒ ප්‍රකාශෙ කරලා තියෙනවා. ඒක අපිට දෙන්නෙ එතුමා ළඟින් ඇසුරු කරපු, එතුමාගෙ දේශන ලේඛන එකතු කරපු, එතුමාගෙ ජීවන වෘත්තාන්තය ලියපු පුපුල් ජයකාර් මැතිනිය. මම ඒ ප්‍රකාශය ගත්තා මගෙ ක්‍රිෂ්ණමූර්ති සහ භාරතීය දර්ශන පොතේ සමාලෝචනයටත්.”
“ඉතින් සර්, අපි ඒකත් අපේ සාකච්ඡාවට වගෙම අපේ ලියවිලිවලටත් එකතු කරමුකො.”
ගඟුල්ගේ ඉල්ලීම පරිදි ඒ කෘතිය ගෙනැවිත් මිහිදිනී අතට දුන් සහන් පැවසුවේ එහි සමාලෝචනයට එක් කොට ඇති අදාළ පාඨය කියවන ලෙස ය. දැන් ඔබට මිහිදිනියගේ කටහඬින් අසන්නට ලැබෙන්නේ ක්‍රිෂ්ණමූර්තීන්ගේ ඒ ප්‍රකාශය යි.
"…… Do you see what I am saying? It is not a geographical question. I am talking about the Indian mind that has produced the Upanishads, the Buddha. India has been the store of something very very great.
…… So I am asking, is the mind of India-not my mind or your mind, but the mind that has evolved through five thousand years, the mind of the Buddha – can that mind ever be conditioned ? "
“සර්, ක්‍රිෂ්ණජීගෙ මේ ප්‍රකාශෙ අපිව කැඳවන්නෙ වෙනම තැනකටනෙ. ඇත්තනෙ සර් කතාව. බුදුහාමුදුරුවො පහළ වෙන්නෙත් ඉන්දියාවෙ, ජෛනමහාවීරතුමත් එහෙ. ඒ වගෙම පසුකාලීන චින්තකයන් රාශියකටත් ඒ රට උරුමකම් කියනවා. කොටින්ම ක්‍රිෂ්ණජීත් ඉන්දියාවෙනෙ. ඒක නිසා වර්තමාන ඉන්දියාවෙන් අපට දැන් වෙන හොඳ නරක ගැන හිතලා මේ මහකාරණේ අමතක කරන එක වැරදියි.”“ඔයා හරි දුව, ඔතනින් පස්සෙත් මම ක්‍රිෂ්ණජී වගෙම තවත් ගත්ත විවිධ උද්ධෘත ඇති. ඒවා පස්සෙ කාලෙක ඔයගොල්ල ප්‍රයෝජනයට අරගෙන ලෝකයටත් දෙන්න. ක්‍රිෂ්ණජීගෙ අර ප්‍රකාශෙන් පස්සෙ ඉංග්‍රීසි දිනපොතේ වෙන උද්ධෘතවලට යන්නෙ නැතුව ඒ දිනපොතට විරාමයක් දෙමු.”
“එහෙනං සර් දැන් අපි සංස්කෘත දිනපොතට යමු ද, දෙන්න ද ඒක සර්ගෙ අතට.”
“ඒක මගෙ අතේ නෙමෙයි ඔයාගෙ අතේ තියෙනවටයි මම කැමති. කාරණා දෙකක් නිසයි, මම එහෙම කියන්නෙ. එක, අපි නවතින තැන ඉඳලා වඩා හොඳට මේ ගමන යන්න පුළුවන්කම - වාසනා ගුණය තියෙන්නෙ නව පරපුර නියෝජනය කරන ඔයගොල්ලන්ට. දෙවෙනි කාරණේ තමයි ඔයත් සංස්කෘත හදාරපු කෙනෙක්. දැන් ඔය පොතේ මොකක් හරි හොඳ ප්‍රකාශයක් තියෙනවනං ඒක මතු කරන්න මන් අවශ්‍ය නැහැ. ගඟුල්ටම පුළුවන් ඒ වැඩේ ලස්සනට කරන්න.”
“ඔන්න අපේ සහන් සර් ඔයාට දැන් පවරා දීමක් තමයි කළේ. ඔන්න සංස්කෘත ප්‍රකාශ මතු කරලා විතරක් මදි. ඒවයෙ අර්ථත් මට කියලා දෙන්න ඕනෙ ඔයා.”
“එහෙනං මට පැවරුම් දෙකයි සර්ගෙ පැවරුමයි ඔයාගෙ පැවරුමයි. මන් උත්සහ කරන්නන්කො ඒ දෙකම මට පුළුවන් විදිහට ඉෂ්ට කරන්න. දැන් මට හිතාගන්න බැරි මන් කොතනින්ද පටන් ගන්නෙ කියන එක.”
“ඇයි ගඟුල් සර් එහෙම කියන්නෙ.”
“ඇයි කියන්නෙ මේ දිනසටහන් අතර තියෙනවා අපටත් වැදගත් වන සර් ලියපු ජීවන සංසිද්ධි. ඒ වගෙම මහාකවි කාලිදාස - ශුද්‍රක වගෙ ශ්‍රේෂ්ඨ නිර්මාණකරුවන්ගෙ නිර්මාණ. ඉතින් මම කොතනින් ද මේකට ප්‍රවේශයක් ගත්නෙ.”
“ඉතින් සර් ඔයාට නිදහස දීලනෙ තියෙන්නෙ කැමති තැනකින් අරන් කතා කරන්න.”
“එහෙමනම් මම කැමතියි, සර්ගෙ සංස්කෘත දිනපොතට සර් අ.ග. සි. කාරියවසම් මහත්තය සම්පාදනය කරපු ප්‍රභාදේවී කියන පොතට ඇතුළත් කරලා තියෙන උදෑසන දෙවඟන ගැන ලියැවෙච්ච සංස්කෘත ගීතෝක්තියකින් පටන් ගන්න. ඍග්වේදෙ උෂස් නමින් හැඳින්වෙන උදා දෙවඟනටම තමයි මිහිදිනී ප්‍රභාදේවී කියලා කියන්නෙ. තමන්ට උදෑසනක් වගෙ දැනෙන, ජීවිතයට ඇසක් දෙන, ජීවය ප්‍රදානය කරන, හදවත විකසිත කරවන ගැහැනියකට මේ ගීතය පූජෝපහාරයක්. මේකෙ සිංහල භාෂක සමාජෙටත් ආගන්තුක නැති සදා යෞවනී - චාරුදේහිනී - බුද්ධිදායිනී - භාග්‍යකාරිණී වගෙ වචනවලින් ඇයට ආමන්ත්‍රණය කරලා තමයි කවියා ඔබට මගෙ නමස්කාරය වේවා කියලා කියන්නෙ. මම කියන්න ද මේ ගීතෙ එන වචන.”
,කියන්න කියන්න ගඟුල්, හැබැයි මන් දිහා බලාගෙන නෙමෙයි අපේ මේ.....”
වාක්‍යයේ ඉතිරි කොටස සම්පූර්ණ නොකළ සහන් ආචාර්යවරයා සිනාසෙමින් ඒ මොහොතේ බැලුවේ මිහිදිනී දෙස යි.
“අනේ සර් මට විහිලු කරනවනෙ.”
“ඔයා දුව අපට විහිලුවක් නෙමෙයි. ඔයා ඇත්තටම මේ කියන විශේෂණවලින් හඳුන්වන්න පුළුවන් ස්ත්‍රී රත්නයක් විදිහටයි අපට දැනෙන්නෙ. ඒක මට වඩා හොඳින් දන්නෙ අපේ මේ ගඟුල්ම තමයි. දැන් කියන්න ගඟුල් ඔය ප්‍රභාදේවී ගීතය.”
“තමෝනාශිනී නයනකාරිණී
ජීවදායිනී හෘද්විකාශිනී
ප්‍රභාදේවී නමස්තේ
පහ මුදුන් සිසාරා - ඔබ කැළුම් දිවෙන සඳ
සෝ තැවුල් මඳින් මඳ - සන්සිඳී නිවෙයි හද
උදාගිර දිලෙන ඔබ - මඳහසින් දිරි ලබමු
ඉසුරුබර සුබ දිනක් - ලබා දෙන මෙන් පතමු
සදා යෞවනී චාරුදේහිනී
බුද්ධිදායිනී භාග්‍යකාරිණී
ප්‍රභාදේවී නමස්තේ”
“ඇත්තටම ගඟුල්, ඔය සමස්ත ස්ත්‍රී වර්ගයා පිහිටන්න ඕන තැන කියලයි මට හිතෙන්නෙ. ඔය උෂස් දෙවඟන ගැන ඍග්වේදෙ ගීතිකා රාශියක් තියෙනවා. එයින් මට වැඩියෙන්ම දැනිච්ච එකක අර්ථය විතරක් මම කියන්නම්. ඒක මෙහෙමයි.
පෙරදිගින් ආලෝකය කාන්තිමත් වී අඳුර පරයා ඉදිරියට අවුත් සිටියි. සැබැවින් ම ඒ ආකාශ දියණි වූ උෂස් දෙව් කුමරියෝ බබළන්නාහු ජනයාට මග සලසා දෙත්වා!
“දැන් සංස්කෘත උද්ධෘතත් ඇති. අපි පස්සෙ දවසක 1987 දිනපොත්වල කාට උනත් ප්‍රයෝජන ගන්න පුවළුන සටහන් ගැන කතා කරමු.”
“එහෙනං සර් අපි සර්ගෙ දෙවැනි ලේඛන අත්පිටපත ගැන කතා කරමු ද?”
“මට මතක හැටියට මීට කලින් මොකක් හරි දේකට මම ඔය පොතේ අන්තර්ගතය ගැන කතා කළා. ඕකෙ තියෙන්නෙ 40 ඉඳලා 57 දක්වා තියෙන ලිපි දහ අට. සන්දේශ කාව්‍ය, නීතීඥ, අහිංසක, අසාමාන්‍ය මිනිසා, ආදරණීය විරෝධය, පරවීම, පීඩා, අපූර්ව කියන නම්වලින් තමයි මුල් ලිපි අට එන්නෙ.”
“සර්, මට පොඩි බාධාවක් කරන්න ඉඩ දෙන්න. මොකක් ද සර් අසාමාන්‍ය මිනිසා ලිපියෙ අන්තර්ගතය.”
“මම හිතන හැටියට ගඟුල්, සාමාන්‍ය මිනිසා ඉන්න තැනින් ඉහළට ගේන්න තමන්ගෙ ජීවිත කාලය පුරා වැඩ කරන ආදරණීය ප්‍රඥාවන්තයන් තමයි ලෝකයට අසාමාන්‍ය මිනිස්සු වෙන්නෙ. බුදුහාමුදුරුවො, ක්‍රිස්තුස් වහන්සෙ වගෙ ශාස්තෘාන් වහන්සේලා විතරක් නෙමෙයි විවිධ යුගවල එහෙම චරිත ලෝකයට එනවා. ඒ ගොල්ලො ලෝකය වෙනුවෙන් වැඩ කළාට තමන්ට ලෝකයෙන් දෙයක් බලාපොරොත්තු වෙන්නෙ නැහැ.”
“සර්ට ඔය ලිපිය ලියන්න හේතු වෙච්ච විශේෂ කාරණයක් තියෙනව ද?”
“ඔව් මිහිදිනී, ඔය ලිපිය මට ලියන්න උල්පත උනේ ශරත්චන්ද්‍ර චට්ටෝධ්පාධ්‍යාය ලියපු ශ්‍රී කාන්ත කියන සුන්දර නවකතාව. ඒක සිංහලට පරිවර්තනය කරලා තිබුණෙ අපේ චින්තා ලක්ෂ්මී සිංහආරච්චි කියන විශිෂ්ට පරිවර්තිකාව. ඒකෙ එන තරුණ ඉන්ද්‍රනාථගෙ චරිතය මට මතක් කරලා දුන්නෙ අය්යව. මේ මුළු ලිපියම ලිව්වෙ අය්යව හිතේ තියාගෙන.”
“සර් මේ ලිපියට අරන් තියෙන උද්ධෘත අතරින් මට ගොඩක් දැනිච්ච එක මම කියන්න ද?”
සහන්ගේ නිහඬතාව ඒ කියැවීම උදෙසා ගඟුල්ට දුන් අනුමැතිය විය. ඒ තරුණ කටහඬට සාවධාන ව සවන් දුන් චරිත යුග්මය වූයේ සහන් සහ මිහිදිනිය යි.
ජීවිතයත් මරණයත් අතර සිටිමින් ආත්මාර්ථය අතහැර කටයුතු කිරීමට මේ වයසේ සිටින කෙනෙකුට හැකි වේ ද? කිසි පැකිලීමක් නොමැති ව කවදා හරි මැරෙන්න සිටිනවා යයි කියා සැහැල්ලු ස්වරයෙන් කිව හැක්කේ කීයෙන් කී දෙනාට ද? තමාගේ හදවතින්, නොඉල්ලූ වටින දෙයක් පහසුවෙන් රැගෙන දෙන මොහුගේ හදවත කවුරුන් විසින් කුමන පදාර්ථයකින් නිමා කරන ලද්දේ ද?
“මම ඔය ලිපිය ගැන තව කතා කරන්නෙ නැහැ. මම කැමතියි මිහිදිනී, ඔයා හරි අපේ සදසි හරි ගඟුල් හරි හසිත් හරි ඔය පරම්පරාවට අයිති වෙන සුදුසු කෙනෙක් හරි මේවා අතට අරන් වැඩ කරනව නං. අන්න ඒ අරමුණෙන් තමයි මම දැන් මේවා ගැන කතා කරන්නෙ. මන්ද අපට ලැබිච්ච මේ කෙටි ජීවිත කාලෙදි කොහොමත් තනි කෙනෙකුට බැහැ මේ ඔක්කොම දේවල් කරන්න.”
“සර්, ඊට පස්සෙ මේකෙ 48 අංකය යටතෙ එන්නෙ කොසොල් සිහින කියන ලිපිය. ඊට පස්සේ ලෝක නිර්මාංසාහාර ව්‍යාපාරෙ තේමා පාඨය වෙන කාටත් ඉඩ දෙමු ජීවත් වීමට කියන ලිපිය තියෙනවා. දෙවියන් හමුවීම සහ පවරාදීම කියන ලිපි දෙක එන්නෙ ඊටත් පස්සෙ. ඊළඟට දිවීම සහ නොදිවීම. ඒකට පස්සෙ සුන්දරත්වයේ හදවත.”
“ඔන්න ගඟුල් ඔහොම ඔයා කියාගෙන යනකොට තමයි මට මතක් උනේ මන් ඔය ලිපි ගැන සටහනක් තියපු තැන. ඒ තමයි ගුරු දියවර දෙක මිහි රැඳි ගඟුල ද මේ පොතට ලියපු හද සටහන.”
“සර්, මේ 54 අංකය යටතෙ තියෙන සංස්කෘත කියන ලිපිය කඳුපාමුල පොතෙත් තියෙනව නේද? ඒ වගෙම ඒක පත්‍රිකාවක් හැටියටත් මුද්‍රණය කළා නේද?”
“ඔව් ගඟුල්, ඒ වගෙ සැරින් සැරේ පළ වෙච්ච දේවල්වලට ඔයගොල්ලන්ගෙ කාලය අවධානය යොමු කරන්න අවශ්‍ය නැහැ. මම හිතනවා අපේ මිහිදිනීට පුළුවන් මේකෙ තියෙන ස්ත්‍රී ලිපිය තව විකාසනය කරලා මේකට වඩා හොඳ ලිපියක් ලියන්න. ඒ වගෙම හිරු ලිපිය පාදක කරගෙනත් ඔයගොල්ලන්ගෙන් කෙනෙකුට ලිපියක් හදන්න පුළුවන්.”
“සර්, මේ අත් පිටපතේ එන අන්තිම ලිපිය අපි ජීවත් වන හැටි හරි ද? කියන එකයි. ඒ ලිපිය ගැන සර්ට මොකක් ද විශේෂයෙන් කියන්න තියෙන්නෙ.”
“මන් හිතන්නෙ ඒ ලිපිය අද දවසෙ අපේ මේ සාකච්ඡාවෙ අවසානය සලකුණු කරන්න යොදා ගන්න පුළුවන්. මන් ඒ ගැන විශේෂයෙන් දෙයක් කියනවට වඩා හොඳයි ගඟුල් ඔය ලිපියෙ ප්‍රවේශය ගැන කතා කරන එක.”
“සර් මේ ලිපිය ආරම්භ කරන්නෙ සුනන්ද මහේන්ද්‍ර මහාචාර්යතුමා 1991 අවුරුද්දෙදි මුද්‍රණයෙන් ප්‍රකාශයට පත් කරපු චෙකොව් සන්ධ්‍යාවෙන්. ඒක හරිම ලස්සන තැනක්. මම පටන් ගන්නංකො ඒකෙන්ම මෙහෙම.
ඔබ අප අතර ඉතා කෙ ටිකාලයක් ජීවත් වී අපගෙන් සමුගත්තේ යැයි කීම මේ සන්ධ්‍යාවේදී අපට කිසිසේත් ම අදහන්න බෑ. අපට දැන් දැන් හැඟෙන්නේ ඔබ නිරන්තරයෙන් ම අප සමග වෙසෙන බව යි.
“සර් මේ වගෙම ලස්සන උද්ධෘතයක් තමයි ඒ පොතෙන් ඊළඟට අරන් තියෙන්නෙත්. අන්න ඒ පාඨය තමයි අර ලිපියෙ මාතෘකාව එක්කත් සම්බන්ධ කරන්න පුළුවන් වෙන්නෙ. අපි ඒකත් කියවලම ඉඳිමු.”
මෙන්න මේ කාරණය මතක තියා ගන්න. මට උවමනා කරල තියෙනව හැම කෙනෙක් ම මෙන්න මේ ප්‍රශ්නය තමන්ගෙන් ම අහනව දකින්න. ..... නෝනාවරුනි, මහත්වරුනි! අහන්න තමන්ගේ ම හදවතින් මම මේ ජීවත් වෙන හැටි හරි ද වැරදි ද කියන එක.
“විශේෂයෙන් සුනන්ද සර්ගෙ පොතේ එන ඔය ප්‍රකාශෙ තමයි මට අර ලිපිය ලියන්න උල්පත උනේ. මට හොඳට මතකයි ඔය ලිපිය ලියපු දවස. එදා මගෙ ඥාති සහෝදරයෙක් වෙන ප්‍රමිල අය්යගෙ දුව සමීරා චාරුතරංගී දුවට මම අකුරු කියවපු දවස. එද මම මට හිතිච්ච දේ ලියල ඇති ගඟුල් ඔය ලිපියෙ.”
“ඔව් සර්, සර් එදා ලියනව මෙහෙම. අපි දරුවන්ට කියල දෙන්න ඕනෙ භෞතික අකුරු විතරක් නෙමෙයි ඒ ඉගෙන ගන්න අකුරු අනාගතයෙදි සමාජය තියෙනවට වඩා යහපත් කරවීම සඳහා යොදවන්න කියලා. මොකද මේ වෙන කොට අකුරු ඉගෙන ගත්ත අය යහපතට අකුරු යොදවද්දි අකුරු ඉගෙන ගත්ත තව පිරිසක් ඒ අකුරුම සමාජ අයහපතටත් යොදවන නිසා.”
“මට ඔය දෙන්න කියන්න තියෙන්නෙ මේ ගතව ගිය ජීවිත කාලෙ පුරා මන් මම ඉගෙන ගත්ත සිංහල හරි සංස්කෘත හරි ඉංග්‍රීසි හරි මොන අකුරක් හරි යොදා ගත්තෙ මම විශ්වාස කරන සමාජ යහපත වෙනුවෙන්. ඒ අකුරුවලින් ලියපු සටහන් දැන මම ඔයගොල්ලන්ට පවරල දෙන්නෙ ඔය ගොල්ලන් ඒ සමාජ මෙහෙවර මටත් වඩා හොඳින් ඉස්සරහට ගෙන යයි කියන දැඩි විශ්වාසෙ මට තියෙන නිසා.”
“සර්, මාත් මිහිදිනිත් දෙන්නම මේ වැඩේට එකතු උනේ බොහොම කැමත්තකින්. සර් අපි ගැන තියපු විශ්වාසෙ කවදාවත් අපෙන් කඩ වෙන්නෙ නැහැ කියන වචන ටික තමයි මට අපි දෙන්න වෙනුවෙන්ම කරන්න තියෙන්නෙ.”
“එහෙනම් මට මෙතෙන්ටත් සම්බන්ධ කරන්න වෙන්නෙ අය්ය කියපු දෙයක්ම තමයි. එයා පොඩි සටහනක් ලියල තිබුණා පෘථිවි ගීතය කියලා මෙන්න මෙහෙම. මෙතනින්
මම ඔබ වෙමි - ඔබ මා වනු මැනවි
දැන් මේ එළඹිලා තියෙන්නෙ මම ඔබ වීම කෙසේ වෙතත් ඔය ගොල්ලන්ගෙ වැඩ කරන අතරෙ මන් මෙතෙක් කරගෙන ආපු වැඩත් කරන එක.”
“සර් අපි තවදුරටත් අද වැඩ කරනව ද? එහෙම නැත්තං අදට මෙතනින් නවතිනව ද?”
“ඔය දරුවො දෙන්නට අපේ අද දවසෙ නැවත්ම සලකුණු කරන්න ඉස්සෙල්ලා මට කියන්න තියෙන්නෙ මන් කිව්වත් නොකිව්වත් ඔය දෙන්න කොහොමත් කරන දෙයක්. මම කෝකටත් ඒක මගෙ වචන මට්ටමින් කියන්නම්.
ගඟුල් - මිහිදිනී, ලෝකයෙ කඳුළු තියෙන තැනට ඔය දෙන්න ස්නේහයේ රූපයෙන් යන්න. අඳුර තියෙන තැනට පහනක් වෙන්න. දාහයෙන් දැවෙන තැනට වැසි පොදක් වෙලා එන්න. සුවඳ අහිමි වෙච්ච තැනට මල් සුවඳක් වෙලා යන්න.
කිරට අඬන තැනට අම්මා කෙනෙක් වෙන්න. තාත්තා නැති තැනට පිතෘ ප්‍රේමය අරගෙන යන්න. කෙනෙක් සිසිලස හොයන කොට එතෙන්ට මුදු සුළඟක් වෙලා යන්න. මාව අමතක කරන්න. ඒත් මම නිතර නිතර කතා කරන ඒ අහිමි වෙච්ච හදවත ජීවිතයට සමීප කරන් ඒ හදවතින් ලෝකයට එන්න.”
“සර් මේ කතා කරන්නෙ 1999 අවුරුද්දෙ සර් ලෝකයට කවියෙන් කියපු දේම මිස වෙන දෙයක් නෙමෙයි. ඔය අදහස තියෙන කවි දෙක තියෙන්නෙ මගෙ හිතේ ගැඹුරුම තැනක. අපි ඒ කවි දෙකෙන් මේ සාකච්ඡාව අවසාන කරමු.”
මෙසේ සංකථන සමාප්තිය සිදු කරන ලද්දේ ගඟුල් විසිනි.
කඳුළු මුදන විට ලොව, සෙනෙහස වෙසින් එමි
අඳුර නැගෙන විට මම පහනක් වෙමින් එමි
සිරුර දවන විට වැසි දිය පොද අරන් එමි
සුවඳ අහිමි විට මල් සුවඳක් වෙසින් එමි
කිරට අඬන විට අම්මා කෙනෙකු ලෙස එමි
පියෙකු සොයන විට පිය සෙනෙහස වෙසින් එමි
සිසිල සොයන විට සුළඟක දැවටෙමින් එමි
මහද අතැර අහිමි ව ගිය හදවතින් එමි
