දින සටහන් සහ ලිපි වියමන් අතර ගුරු යුවති සංචරණ
මිහි මතට පොද වැසි වැටෙන ඒ වෙලාවේ මිහිදිනී නාගොල්ලාගම පාසල වෙත ගමන් කරමින් සිටියා ය. ඒ, මේ වන විට එහි විදුහල්පතිනිය ව කටයුතු කරන ගුරු නේවාසිකාගාරයේ නැවතී සිටින සිය දෙටු මිතුරිය රේණු හමු වීම සඳහා ය. පාසලේ කටයුතු සම්බන්ධයෙන් වැඩි අවධානයක් යොමු කළ යුතු නිසාත් තමා නැවතී සිටි නිවහනේ දියණිය ලවැසි සහ කුඩා පුතු සමුදු ඉගෙනුම ලබන්නේ මෙම පාසලේ ම නිසාත් අනවශ්‍ය සමාජ කතාවනට ඉඩ නොසලසනු පිණිස ඇය මේ තීරණය ගත්තා ය. ඉගෙන ගන්නා අතර ම ඇයට උදව් වීම සඳහා පැමිණ සිටින ජපුර විදුදය සරසවියේ බාහිර උපාධිය පිණිස ඉගෙන ගන්නා රේණුගේ ඥාති සොයුරියකි ඒ මොහොතේ නිවහනෙහි සිටියේ. තත් නිවහනෙහි විදුලි සීනුව නාද කළ විට එහි දොරටු විවර කරමින් එළියට පැමිණියේ ඒ යුවතිය යි.
“එන්න මේ මිස් අපේ ලොකු මැඩම් හම්බ වෙන්න නේද?”
ආදරණීය කවටකමකට අවස්ථාව සලසා ගනු රිසි වූ මිහිදිනී තමා හැඳ සිටි සාරිපටින් හිස වසාගෙන ඇයට මෙසේ පිළිතුරු දුන්නා ය.
“ඔව් නංගි, මම මේ ඉස්කෝලෙ අලුතින් පත්වීමකට මොනරාගල ඉඳල එන කෙනෙක්. මට අධ්‍යාපන කාර්යාලයෙන් කිව්වා අද නිවාඩු දවස උනාට කමක් නෑ ලොකු මැඩම් ඉන්නෙ ගුරු නිවාසෙමයි. ඒක නිසා අදම ගිහින් මැඩම්ව හම්බ වෙලා හෙට ඉඳලා ඉස්කෝලෙ වැඩට යන්න කියලා. නංගි මැඩම් ඉන්නව නේද?”
“ඔව් අක්කෙ, මැඩම් ඉන්නවා පොඩි වැඩක යෙදිලා, ඉන්න මම ගිහින් කියන්නම් අලුතින් පත්වීමක් අරන් ආපු මිස් කෙනෙක් ඇවිල්ල ඉන්නව කියලා.”
එසේ කියා යන්නට ගිය ඇය ආපසු මිහිදිනී වෙත පැමිණ මෙසේ පැවසුවා ය.
“අක්කා අකැමැත්තක් නැත්තං මට කියන්න පුළුවන් ද අක්කගෙ නම.”
“මන් මොකටද නංගි නම කියන්න අකැමති වෙන්නෙ. මම ෆාතිමා ෆියෝනා. හෙට ඉඳන් මමත් මේ ගමේමනෙ ඉන්නෙ. මම කැමතියි නංගි මට ෆියෝනා අක්කා කියලා කතා කරනව නං.”
අනතුරුව මිහිදිනියට අසන්නට ලැබුණේ විදුහල්පතිනියට තමාගේ පැමිණීම වාර්තා කරන යුවතියගෙ හඬ යි.
“රේණු අක්කෙ, අලුත් මිස් කෙනෙක් ඇවිත් ඉන්නව අලුත් පත්වීමකට. හෙට ඉඳන් වැඩට එන්න ඕනෙ කියලයි කිව්වෙ. නම ෆාතිමා ෆියෝනා. මට කිව්වෙ ෆියෝනා අක්ක කියල කතා කරන්න කියලයි.”
“ආ නංගි, උඹ ඒ ටිකට ඒ විස්තරත් දැන ගත්ත ද එයාගෙන්. ඇරපු අතක් නෑ උඹත් මාත් එක්ක හිටපු අපේ මිහිදිනීගෙ කපාපු පංගුව. යමන් යමන් උඹගෙ ෆාතිමා ෆියෝනා අක්කව බලන්න.”
මෙසේ කියා සිය ඥාති සහෝදරිය සමග ආලින්දයට පැමිණි රේණු දැක මිහිදිනී සිය මුහුණින් කොටසක් පමණක් පෙනෙන සේ ආවරණය කොට ගෙන හිඳ සිටි අසුනින් නැඟී සිටියා ය.
“ඉඳගන්න ඉඳගන්න නැගිටින්න අවශ්‍ය නැහැ.”
එසේ කියා යළි හිඳගැන්මට අතින් සන් කරමින් රේණු පුටුවක හිඳ ගත්තා ය. අනතුරුව කතා කළා ය.
“ඔයා ආපු ටිකට අපේ මෙයාවත් යාළු කරගත්තා නේද? මට දෙන්න මිස් ඔයාට කලාපෙන් දීපු ලියමන.”
මිහිදිනී කෙළේ සිය අත්බෑගයෙන් කිසියම් ලිපියක් ගෙන ගෞරව පුරඃසර ව විදුහල්පතිතුමිය අතට පත් කිරීම ය.
“මේ මගෙ අත් අකුරුනෙ. මේ මම අපේ මිහිදිනීට යවපු ලියුමක්නෙ. හ්ම් හරි එහෙනම් ෆාතිමා ෆියෝනා මිස් පොඩ්ඩක් මගෙ ළඟට එමු බලන්න.”
මිහිදිනී සිය සමිපයට පැමිණි පසු රේණු සිය කලණ මිතුරිය වැළඳ ගත්තේ ඉතා ආදරයෙනි.
රේණුගේ ඥාති සොයුරිය සිය රේණු අක්කා, ආගන්තුක මුස්ලිම් යුවතිය සහෝදර ප්‍රේමයෙන් වැළඳ ගන්නා ආකාරය දෙස බලා සිටියේ මවිතයෙන් යුතු ව ය.
“පුදුම වෙන්න දෙයක් නෑ. මේ තමයි ඔයා එනකන් මගෙ දුකට සැපට හිටපු මිහිදිනී නංගි. හහ් ෆාතිමා ෆියෝනා. උඹට බෑ නංගි මේ රේණු අක්කව තම්බන්න.”
“නෑ ඉතින් මේ වෙනකන් තැම්බිච්ච ටික මදැයි නේද?”
“හරි හරි මම වර්තමාන විදුහල්පතිනිය හැටියට ඉංග්‍රීසි භාෂා සාහිත්‍යය පිළිබඳ ගෞරව උපාධිධාරිණි මිහිදිනී මෙණෙවිය බොහොම ආදරෙන් අපේ නිලනිවහනට පිළිගන්නව මේ වෙලාවෙ. කෝ උඹේ ප්‍රේම යාත්‍රිකයා ආවෙ නැද්ද උඹව ඇරලන්න.”
“නෑ මටනං තවම එහෙම තනිකන් දෝෂයක් නෑ. මේ සති අන්තෙ නං ගඟුල් සර් එනවා කිව්ව අපි දෙන්නට උදව් කරන්න විශේෂ වැඩකට. එහෙම නෙවෙයි අපේ විපුල් අය්ය එහෙම ආවෙ නැත.”
මිහිදිනී අවසන් කොටස කිව්වේ ටිකක් ඇද පැද ය.
“ඒක අහපු කැත විතරක්. නංගි උඹ කොළඹ ඉගෙන ගන්න ගිහින් තව ටිකක් නරක් වෙලා වගෙයි මට පේන්නෙ.”
“අනේ වස්තුවෙ කේන්ති ගන්න එපා. මේ සති අන්තෙ අපිව බලන්න එන්නෙ ගඟුල් සර් විතරක් නෙමෙයි විපුල් අය්යත් එනවා. දැන් සතුටුයි නේ ද හිතට. ඒක නෙමෙයි ගෙදරට කෙනෙක් ආවහම සලකන්න දන්නෙ නැද්ද ඔයගොල්ලො.”
මිහිදිනී පැවසුවේ රේණු දෙස පමණක් නොව ඇගේ ඥාති සොයුරිය දෙස ද බලමිනි.
ආ පළමු දවසේ ම ප්‍රසන්න චර්යාවෙන් සිය හද දිනා ගැන්මට සමත් වූ තමාට ආගන්තුක මේ යුවතිය දෙස රේණුගේ නෑ සොයුරිය බැලුවේ ස්නේහපූර්වක දෑසිනි.
“ආ මට අඳුන්නල දෙන්න බැරි උනානෙ. මේ මගෙ පුංචි අම්මගෙ පොඩි දුව රසුදි. හැබැයි මෙයාගෙ වැඩනං පොඩි නෑ. ඔය මාව බලා ගන්න කියලයි මෙහෙට ආවෙ. දැන් මෙයා ජපුරෙ බාහිර උපාධිය කරනවා. ඔන්න නංගි දැන් මට වඩා උඹට උදව් කරන්න පුළුවන් කෙනා තමයි මේ ෆාතිමා ෆියෝනා අක්කා.”
“අනේ රේණු අක්කෙ, මේ ඔයා නිතර කියන මිහිදිනී අක්ක නේද? ඔයා ගැන අපේ අක්කා මතක් නොකරන දවසක් නෑ. ඉන්න අක්කෙ මන් ඉස්සෙල්ල ඔයාට තේකක් හදාගෙන එන්නං. ඊට පස්සෙ අපි තුන් දෙනා එක්කම බත් කමු. මම කෝකටත් කැරට් සම්බෝලයක් හදල ඉන්නම්.”
“නෑ නංගි දැන් තේ ඕනෙ නැහැ. අපිට බත් කන්න ඔයා අර හදනවයි කියපු කරට් සම්බෝලෙ නං හොඳ යෝජනාවක්.”
“මට හරි සතුටුයි නංගි, උඹ උපාධිය ගත්තෙ දවසෙ මට ඇති වෙච්ච සතුට කියල නිම කරන්න බැහැ. දැන් ඔතනින් නතර වෙන්න බැහැ. අර ඔයා නිතර මතක් කරන සදසි වගෙ ඔයත් ලෑස්ති වෙන්න ඕනෙ පශ්චාද් උපාධිය කරන්න. හොඳයි, අපි ඒ ගැන පස්සෙ කතා කරමු. ඉස්සෙල්ලා මූණ කට හෝදගෙන ටිකක් විවේක ගනින්. ඊට පස්සෙ අපි කතා කරමු ඉස්සරහට මොකද කරන්නෙ කියලා. ඔයා කැමති නං ඔයාටත් පුළුවන් මාත් එක්ක මේ ක්වාටස්වලම නතර වෙන්න.”
“නෑ අක්කෙ, අපි හිටපු ගෙදර අම්මටයි තාත්තටයි එතකොට ගොඩක් දුක හිතේවි. ඔයා ආපු එකේ දුක නැති වෙන්න කලින් මමත් මෙහෙට ආවොත්. ඔයා ක්වාටස් ආපු එක හරි. මොකද දැන් ඔයා තමයි මාත් ඇතුළුව අපි ඔක්කමගෙ විදුහල්පතිවරිය. මේ වැඩ ක්‍රමවත්ව කරන්න ඔයා මේ භූමියෙම ඉන්න එක තමයි සුදුසු. මට ඉඩ දෙන්න අක්කෙ ඒ පුරුදු තැන ඉඳලම ඉස්කෝලෙට එන්න.”
මඳ වෙලාවක් කල්පනා කළ රේණු මිහිදිනියට මෙසේ පිළිතුරු දුන්නා ය.
“ඔව් නංගි, ඔයා කියන එකේ ඇත්තක් තියෙනවා. පහුගිය ටිකේම අපි දෙන්නම නැතුව ගියානෙ ඒ අයට. අනේ ඒ අම්මා හරි තාත්තා හරි අය්යා හරි අක්කා අක්කා හරි මොකක් හරි අලුතින් කෑමක් හැදුවොත් මගෙ පංගුව මෙහෙට අරන් එනවා.”
“හැබැයි මිහිදිනී අක්කෙ, ඒ පංගුවෙන් වැඩි කොටසකට වැඩේ දෙන්නේ ඉතින් මන් තමයි.”
රසුදි මිහිදිනී දෙස බලා එසේ පැවසුවේ සිනාසෙමිනි.
“අද නං නගෝ උඹ ඇවිල්ල තියෙන්නෙ මාව බලන්න විතරක් වෙන්න බෑ. තව මොකක් හරි තවත් දෙයක් හිතේ තියාගෙන.”
“රේණු අක්කට බැලුවහම සාත්තර කියන්නත් පුළුවන්නෙ. හරි අක්කෙ ඔයා හරි මම ආවෙ තවත් වැඩකටත් එක්ක තමයි. මේක සහන් සර් අපට කරන්න දුන්න පැවරුමක්.”
“ඉතින් උඹට කරන්න දුන්න පැවරුම උඹ එපා යැ කරන්න, මේ අහක ඉන්න මාව ගාගන් නැතුව.”
“ඒ උනාට අක්කෙ, සර් මට කිව්වෙ මේ වැඩේ තවත් කෙනෙකුගේ උදව් ඇතුව කරනවනං හොඳයි කියලයි. සර්ම මට නමක් යෝජනා කළත් එක්ක.”
“ඉතින් බන් ඒ යෝජනා කරපු කෙනාව හොයගෙනනෙ උඹ යන්න ඕනෙ.”
“ඔව් මන් මේ එයාව හොයාගෙන යන ගමන් ඔයාව බලන්නත් එක්ක මෙහෙට ගොඩ වැදුණෙ. අක්කෙ ඔයාට පුළුවන් ද මට එයාව හොයා ගන්න උදව් කරන්න.”
“ඔව් මට ඉතින් ඒ වැඩේ නං බැරි වෙන එකක් නැහැ.”
“ඇත්ත ඇත්ත ඔයාටම තමයි මට එයාව හොයා ගන්න උදව් කරන්න පුළුවන් වෙන්නෙ.”
“ඉතින් බන් තවත් තෙපර ගාන් නැතුව කියපන්කො ඒ කියන කෙනාගෙ නම.”
“හරි එහෙනං මම කියන්නම්කො තවත් කාලෙ ගන්නැතුව එයාගෙ නම. එයා විදුහල්පතිවරියක්. මේ ගමේම තමයි දැන් ඉන්නෙ. අපේ සහන් සර්වත් දවසක් දෙකක් හම්බ වෙලත් තියෙනවා. සහන් සර් හිතන්නෙ එයා හොඳ ස්ත්‍රී රත්නයක් කියලයි. ඒත් එයා ස්ත්‍රියක් උනත් රත්නයක් ද කියන ප්‍රශ්නෙ තමයි මට තියෙන්නෙ.”
“ඉතින් කියහන්කො ඒ නම.”
“ඒ තමයි අක්කෙ නාගොල්ලාගම මධ්‍ය මහා විද්‍යාලෙ අද්‍යතන විදුහල්පතිනි ගරු රේණු මැතිනිය. කෙටිනේ කියනවනං එයා තමයි ඔයා.”
“මොනා මේ මම.”
“ඔව්, සර් මට බාර දුන්නා ගඟුල්ගෙයි මගෙයි ඉල්ලීමට අනුව සර්ගෙ ලිපි අත් පිටපත් කීපයකුයි දින සටහන් පොත් කීපයකුයි. කාලයක් තිස්සෙ එකතු වෙලා තියෙන ඒ හැම දෙයක් ගැනම ලියන්න සර්ට බැරි වෙයි කියලා කිව්වා. ඒක නිසා පුළුවන් විදිහට අපිට ඒක කරන්න කිව්වා. අපේ සදසියි හසිතයි දෙන්නත් කොටසක් කරනවා. මට 1987 අවුරුද්දට අයිති සිංහල, ඉංග්‍රීසි, සංස්කෘත දිනපොත් තුනයි 4 වෙනි අත් පිටපතයි දීලා කිව්වෙ රේණු අක්කත් උදව් කරගෙන අපි දෙන්නගෙම සංස්කරණයක් විදිහට ඒක කරන්න කියලයි.”
“සිංහල, ඉංග්‍රීසි දිනපොත්වල වැඩේ අපි කොහොම හරි කළයි කියමුකො. ඉතින් බන් උඹයි මමයි දෙන්නම සංස්කෘත කරල නැහැනෙ.”
“නෑ නෑ ඒ ගැන බය වෙන්න එපා. ඒකට අපිට ගඟුල් සර් උදව් කරාවි. අන්තිමට අපිට සර්ගෙ උදව් ගන්නත් පුළුවනි.”
තේ පානයෙන් පසු එළඹුණේ ඒ සංකථනය යි. ඒ සඳහා ප්‍රවේශය ගත්තේ රේණු ය.
“හරි සහන් සර් හිතනවනං මමත් ඕකෙ කොටසක් වෙන්න ඕන කියලා මම සම්බන්ධ වෙන්නං වැඩේට. හරි මට ඉස්සෙල්ලම කියපන් නංගි ඔය අත් පිටපත් 3 කියලා කියපු පොතේ අන්තර්ගතය කෙටියෙන්.”
මිහිදිනී ඒ සඳහා සැරසුණේ එකී අත් පිටපත සිය අතට ගෙන, රසුදිට ද පැමිණ සමීප අසුනක හිඳ ගන්නැයි කියමිනි.
“අක්කෙ මේකෙ තියෙනවා 58 වෙනි ලිපියෙ ඉඳලා 58 දක්වා තියෙන ලිපි තිස් එකක්. හදවතෙහි තැන්පත් වීම, මරණය, ආභරණ, මොන්ත ක්‍රිස්තෝ සිටුවරයා, ප්‍රිය සම්භාෂණ, අය්යාගේ සටහන්, සිද්ධස්ථාන, සංගීතය, සොහොන් බිම්, හංස පුස්තකාලය, අදිකාරම්තුමා, පුරුෂ බන්ධනය, මංගල සහ අවමංගල්‍ය, ජීවක සහෘදයා, මිටියාවතට ආ මිනිසා, අලුත් ඉස්කෝලෙ හාමිනේ, පහන්, තඹර විල වගේ මාතෘකා යටතේ ලියවෙච්ච ලිපි මෙතන තියෙනවා. අනේ අක්කෙ පොඩ්ඩක් ඉන්න. අපේ ගඟුල් කතා කරනවා.”
“හා හා ඔක්කොටම කලින් බලල හිටපන්කො අපේ ගඟුල් මොකද කියන්නෙ කියලා.”
ගඟුල් කතා කරද්දී මිහිදිනීගේ මුහුණ දුක්මුසු බවකට හැරෙන ආකාරය යි, රේණුට දැක ගැන්මට ලැබුණේ.
“ඇයි නංගි ප්‍රශ්නයක් ද?”
“අනේ අක්කෙ මන් උපාධියෙ වැඩ කරන කොට ගොඩක් වටින අදහස්වලින් මට උදව් කරපු අපේ සහන් සර්ලගෙ ගඟුල්ලගෙ සමීප මිත්‍රයෙක් වන තවමත් තරුණයි කියලා කියන්න පුළුවන් ප්‍රසන්න මධුරංග සර් නැති වෙලා.”
“මම අහලා තියෙනවා ඔය නම. ඒ සර් මහාචාර්යවරයෙක් නේද?”
“ඔව්, මධුරංග සර් භෞතික විද්‍යාව පිළිබඳ මහාචාර්යවරයෙක්. ශාස්ත්‍ර පීඨෙ ඉන්න ප්‍රණීත් සර්ලා, සහන් සර්ලා එක්ක කලාව ගැන සාහිත්‍යය ගැන ගොඩක් දේවල් කතා කරපු කෙනෙක්.”
“එතකොට කවද්ද ඒ සර් නැති වෙලා තියෙන්නෙ.”
“සැප්තැම්බර් මාසෙ තිස්වෙනිදා හවස. සහන් සර්ට පණිවිඩේ දීලා තියෙන්නෙ මධුරංග සර්ව ළඟින් ඇසුරු කරපු ජපුර වෛද්‍ය පීඨෙ මහාචාර්යවරයෙක්. ඒ අධිකරණ වෛද්‍ය සංජය හුලත්දූව මහාචාර්යතුමා. මධුරංග සර්ට පහුගිය කාලෙ ප්‍රතිකාර කරපු සමීප වෛද්‍යවරයෙක් තමයි ඒ.”
“මන් කැමතියි මේ මහාචාර්යවරයා කරලා තියෙන වැඩ ගැන ඔයාගෙ කියවීම දැන ගන්න.”
“භෞතික විද්‍යාව පිළිබඳ බොහොම කීර්තිමත් උගතෙක් වන ධම්මික තන්තිරිගොඩ ජ්‍යෙෂ්ඨ මහාචාර්යතුමාගෙ උපදෙස් යටතෙ ලංකාවෙ මුහුදු සිතියම නිර්මාණය කළේ මධුරංග සර්. සර් සාපේක්ෂතාවාදය ගැන කාටත් තේරුම් ගන්න පුළුවන් සරල සිංහලෙන් පොතක් ලියලා තියෙනවා. සර්ගෙ තවත් පොත් තියෙනවා. අන්තිමට තමා බලපු චිත්‍රපටවලින් තමන්ට දැනිච්ච චිත්‍රපට ගැන විමර්ශන පොතක් ලිව්වා. අපේ සහන් සර් කිව්වෙ ඒක ලෝක සිනමාව ගැන හොඳ කියවීමක් කියලයි. මොකද සර්ට තමයි ඒ පොතේ මුල් පිටපත මුලින්ම බලන්න දීලා තියෙන්නෙ.”
“මට මතක හැටියට නංගි නමයෙ දහයෙ පන්තියක සිංහල පාඩමකට ඇතුළත් කරපු ලිපියක් තියෙනවා ස්ටීවන් හෝකින්ස් කියන සුප්‍රකට විද්වතා ගැන මධුරංග සර් ලියපු. ඔයා කිව්ව නේද සහන් සර්ගෙ අත් පිටපතේ හදවතෙහි තැන්පත් වීම කියලා ලිපියක් තියෙනව කියලා. අපි අද අන්න ඒ වගෙ ලිපි ගැන කතා කරමු ද, ඒවා ආශ්‍රයෙන් අපි දෙන්න හදන පොතට ගන්න.”
“ඔව් අක්කෙ, මේක පටන් ගන්න කොට තියෙන 58 ලිපිය තමයි ඒ. ඒක සර් පටන් අරන් තියෙන්නෙ ප්‍රශ්න දෙකකින්. ඒ තමයි අදිකාරම්තුමා හදවතෙහි තැන්පත් උනේ ඇයි? සමන් සිත්තරා හදවතේ තැන්පත් උනේ ඇයි? ඇසුර ලබපු කෙටි කාලෙ ඇතුළත මට දැනුණ දේ අනුව බලුවොත් මධුරංග සර් කියන්නෙත් හදවතේ තැන්පත් උන කෙනෙක්. ඔලිවර් හෝම්ස් කියන චරිතය කරපු ුප්‍රකාශයක් තියෙනවා අපේ දැක්ම වෙනස්ම පැත්තකට අරන් යන. මෙන්න මේකයි අක්කෙ ඒ ප්‍රකාශෙ.”
“ඔබගේ නාමය කිසියම් ආකාරයකින් පැවතීමට නම් එය මිනිසුන්ගේ මොලයෙහි නොව හදවතෙහි තැන්පත් විය යුතු ය. සුප්‍රකට ලඝුගණකය නිෂ්පාදනය කළ තැනැත්තා සිහිපත් වීමෙන් කිසිම කෙනෙකුගේ දෑස් කඳුළින් තෙත් වේ යයි නොසිතමි.”
“නංගි ඔය පොත මට පොඩ්ඩකට දෙන්න. හරි බලන්න නංගි දැන් මේකෙ දෙවැනි ලිපිය. ඒකෙ මාතෘකාව මරණය. ඒකෙදි කියවෙනවා අපට මරණය දරාගන්න පුළුවන්. ඒ උනාට මිනිස්කම් මැරෙන එකයි දරා ගන්න බැරි කියලා. ඔයගොල්ල කියන හැටියට මධුරංග සර් භෞතිකව විතරයි මරණයට පත් වෙලා තියෙන්නෙ. එයා මැරෙන්නෙ මිනිස්කම් මරාගෙන නෙමෙයිනෙ නංගි, සමාජයක මිනිස්කම් තහවුරු කරන්න තමන්ට පුළුවන් දේවල් කරලා.”
“අක්කෙ, ඔය පොතේ 61 වෙනි ලිපිය හැටියට තියෙන්නෙ මොන්ත ක්‍රිස්තෝ සිටුවරයා නේද? අපි ඒක තියමු අපේ සදසිට. එයා ඔය ගැන හොඳ පර්යේෂණ පත්‍රිකාවක් හදලා තියෙනවා. ඊළඟට ප්‍රිය සම්භාෂණ. අපේ ගඟුල් සර් ලබපු අද්දැකීම් අනුව මේ නැතිවෙච්ච මහාචාර්යවරයා ප්‍රිය සම්භාෂකයෙක්. තමන්ගෙ ගුරුවරයා වෙච්ච මේ ප්‍රිය සම්භාෂකයා තමන්ට දැනිච්ච විදිහ ගැන මතක් කරන මධුරංග සර්ගෙ එක ශිෂ්‍යයෙක් කරුණාරත්න අබේසේකර මහත්තයා සිහිකරලා, ප්‍රේමකීර්ති අල්විස් ලියපු කවියක් උපුටලා දක්වලා තිබුණා ෆේස් බුක් එකේ මෙන්න මෙහෙම.”
වරෙකදි පියෙකි වරෙකදි ගුරුවරයෙක් ය
වරෙකදි සෝයුරෙකි වරෙකදි මිතුරෙක් ය
ගුරුහරුකම් පිරූ දඹරන් බඳුනක් ය
ඔබ මළ පුවත ඇත්තක් වූ බොරුවක් ය
බොහොම අඩු වශයෙන් හරි අපේ ජීවිත කාලෙදි ඔය ආදරණීය සහතිකය ඔය විදිහටම දෙන්න පුළුවන් චරිත අපට වරින්වර හමු වෙනවා නේද?
“ඔව් අක්කෙ, මම ඊයෙ හවස සහන් සර් හම්බ වෙන්න ගිය වෙලාවෙත් සර්ගෙ හිතේ ලොකු ඉඩකඩක් හිමි කරගත්ත එහෙම ජ්‍යෙෂ්ඨ මිත්‍රයෙක් ගැන කතා කළා. ඒ විතරක් නෙමෙයි එතුමාට අවසන් ගෞරව දක්වන්න යන්න අපිවත් එක්ක ගියා.”
“කා ගැන ද නංගි ඔයා මේ කියන්නෙ.
ඒ රාමසිරි පලිහවඩන මහත්තයා. අපේ සහන් සර්ලගෙ සර් වෙච්ච මහින්ද පලිහවඩන මහාචාර්යතුමාගෙ ලොකු මල්ලි. එතුමා අවුරුදු අනූ එකක් ජීවත් වෙලා තමයි පහුගිය දවසක ලෝකෙට අහිමි වෙන්නෙ. එතුමා ගැන ලස්සන සටහනක් ලියලා තිබුණා පලිහවඩන සර්ගෙ පුතා. ඒ කියන්නෙ අපේ රවි අය්යා.”
“නරක මිනිසුන් ගැන කතා කරන එකත් පවක් වෙන අතරෙ හොඳ මිනිසුන් ගැන කතා කරන එකත් පිනක් ය කියලා තියෙනවනෙ අපෙ කුලතුංග නෝනා. ඒක නිසා නිසා මම කැමතියි රවි අය්යා මේ රාමසිරි මහත්තය ගැන කියපු දේවල් දැන ගන්න.”
“ඒ හද සටහනේ සඳහන් වෙන විදිහට මාතර මාලිම්බඩ ඉඳලා කොළඹට ඇවිල්ලා ආචාර්ය අදිකාරම්තුමාගෙ යුගයෙදි කෝට්ටෙ ආනන්ද ශාස්ත්‍රාලෙට ඇතුල් වෙලා උසස්පෙළ දක්වා ඉගෙන ගත්ත මේ සිරී මහත්තය ලන්ඩන් විශ්වවිද්‍යාලෙන් ආර්ථික විද්‍යාව ගෞරව උපාධිය දිනා ගන්නවා. ඊට පස්සෙ මේ රටේ පිළිගත් ආයතනයක ප්‍රධාන ගණකාධිකාරිවරයා විදිහට වැඩ කරලා මහ කොළඹ ආර්ථික කොමිසමේ විධායක අධ්‍යක්ෂවරයෙක් විදිහට වැඩ කරනවා. මෙතුමා ගැන රවි අය්යා ලියපු දේවලින් මට වඩාත් දැනිච්ච දේ තමයි තමන්ගෙ නිල වාහනයෙන් තමන්ව ගෙදරට ඇරලපු රියදුරු මහත්තයට ගෙදරට යන්න බස් පහසුකම් අඩු දවසට කිලෝමීටර් පහළොවක විතර දුරක් ගෙවලා එයාගෙ ගෙදරට ඇරලවන එක. මොකද රවි අය්යා කියන්නෙ ගොඩක් දුරට එහෙම දවස්වලට සිරි මහත්තය එක්ක ඒ ගමන ගිය කෙනෙක් නිසා. ඒ වගෙම සිරි පලිහවඩන කියන්නෙ ගහකොළට ආදරය කරපු කෙනෙක්.”
“අනික් වැදගත් දේ තමයි අක්කෙ, මේ සිරි මහත්තයි එතුමගෙ බිරිඳ ලක්ෂ්මී නෝනයි තමයි ආචාර්ය අදිකාරම්තුමාව ලෝකය වෙනුවෙන් බොහොම ආදරයෙන් බලා ගත්තෙ. ඒ කාරණේ සඳහන් කරලා තමයි අපේ සහන් සර් තමන්ගෙ පාඩම් පොතේ පිදුම ඒ ආදරණීය යුවළට වෙන් කළේ. සර් චරිත ගැන ලියන කොට ඒ දෙන්නට වෙනම පරිච්ඡේදයක් වෙන් කරාවි. අපි දැන් ආයෙත් අපේ සාකච්ඡාවට යමු අක්කෙ.”
“සමන් සිත්තරා නිතර අවධාරණ කරපු හංස පුස්තකාල සංකල්පය ගැනත් තියෙනවනෙ සර්ගෙ මේ සටහන් පොතේ ලිපියක්.”
“ඒ කියන්නේ කියවිය යුතු සුන්දර අර්ථසම්පන්න පොත් එක තැනකට එකතු කරන එක නං මධුරංග සර් කියන්නෙ එහෙම කෙනෙක්. අපේ සදසි කිව්වා එයාගෙ ජීවිතේ එයාට වැඩියෙන්ම දැනිච්ච පොත් ගොඩක් ඒ සර් තෑගි කරල තියෙනව කියලා. එහෙම ගත්තොත් මධුරංග සර් කියලා කියන්නෙ හංස පොත් සම්ප්‍රදායෙකුට.”
“මේ පොතේ තියෙන සමහර ඒව මම පුවත්පත් ලිපි හැටියට කලින් දැකල තියෙනවා. එයින් එකක් මග, තව එකක් තමයි අදිකාරම්තුමා. ඒ වගෙම චමිල ලියනගේ අපේ මේ ගුරු ජීවිත ගැන ලියපු අලුත් ඉස්කෝලෙ හාමිනේ කියන ලස්සන නවකතාව ගැන සහන් සර් පත්තරේකට ලියලා තිබිච්ච දීර්ඝ ලිපියත් මම බලලා තියෙනවා. ඒවා කොහොමටත් අපට තියෙනවනෙ. ඒක නිසා අපි ඒවා ගැන ආයෙ ආයෙ කියන්න යන්න අවශ්‍ය නැහැ කියලයි මට හිතෙන්නෙ.”
“සමහර මිනිස්සු ඉන්නව නංගි ලෝකෙට පහන් වෙන. හැබැයි ඔයාගෙ සර් කියන හැටියට මේ පහන්වලත් වෙනස්කම් තියෙනවා. සමහර කෙනෙක් භෞතික රූපයෙන් විතරයි පහනක් වෙන්නෙ. තව ගුරු කොට්ඨාසයක් ඉන්නවා තමන් දැල්වෙන්නෙත් නැහැ. ලෝකය දල්වන්නෙත් නැහැ. හැබැයි තවත් පිරිසක් තමා දැල්වෙමින් ලෝකය ආලෝකවත් කරන අලුත් පහන් දල්වනවා. ඒ ගොල්ලො නිවිලා ගියත් ඒ අය දල්වපු පහන් ලෝකයට ආලෝකය ගේනවා. නංගි මම වැඩිය විස්තර දන්නෙ නැහැ. ඒ උනාට ඔයා මේ මතු කරපු මාතෘකාව වෙච්ච මධුරංග සර් කියන්නෙ එහෙම කෙනෙකුට නේද?”
“මෙන්න අක්කෙ අපේ සහන් සර් කතා කරනවා. ඔන්න මම අපේ සර්ගෙ කටහඬ ඔයාටත් ඇහෙන්න සවුන්ඩ් දානවා.”
එසේ පවසා මිහිදිනී ඇමතුමට සම්බන්ධ වූවා ය.
“දුව මිහිදිනී මේ ඔයාට කතා කරන්න පුළුවන් වෙලාවක් ද?”
“අනේ පුළුවන් සර්, මම අපේ රේණු අක්කා ඉන්න ක්වාටර්ස්වලට ඇවිත් ඉන්නෙ. සර් අක්කත් මගෙ ළඟම ඉන්නවා.”
“ආ ඒක හොඳයි, ඔයා දරුවො අපි අර කතා කරගත්ත වැඩේ ගැන අ්කකත් එක්ක කතා කළා ද?”
“ඔව් සර්, අපි ඒ ගැන කතා කරන ගමන් මධුරංග සර් ගැනත් කතා කළා.”
“ඒක නං රටට ලෝකෙට ලොකු අහිමිවීමක්. මධුරංග ගැන කතා කරනවනං දවසක් උනත් අපිට එයා ගැන කතා කරන්න පුළුවන්. ආදරණීය සංවේදී දෙයක් ගැන කතා කරන කොට මධුරංගගෙ ඇස්වලට කඳුළු එනවා.“
“සර් ඒ කියපු දේ ඇහැව්වහම මට මතක් වෙන්නෙ කවියක්.”
“ඒ මොකක්ද දුව”
මට මතක හැටියට ඒක කුඩලිගම කවියට කුමාරගම හරි කුමාරගමට අල්විස් පෙරේරා හරි කියපු කවියක්. හැබැයි මට මතක ඒකෙන් පේළි දෙකක් විතරක්.”
“ඔයාට මතක තියෙන විදිහට කියන්න මටත් දැන ගන්න.”
“ගැඹුරැති යමක් කියවන විට ඔහුට හැfඩ්
ඔහුහට ලෙඩක් නැත ඒකයි තිබෙන ලෙඩේ”
“හැබැයි දරුවො, ඕකෙ මුල් පේළිය නං අපේ මධූට හරි. දෙවන පේළිය නම් අපට කියනින වෙන්නෙ ටිකක් වෙනස් කරලා. මොකද එයා ලෝකයට ආදරය කළාට තමන්ට ආදරේ කළේ නැති නිසා; තමන්ගෙ ලෙඩකට දුකකට බෙහෙතක් ගන්නවත් සැලකිලිමත් නොවිච්ච නිසා. මට කියන්න තියෙන්නෙ ඇති මුත් ලෙඩක් ඒ නොතකපු එකය වැඩේ කියලා තමයි දැන් කියන්න වෙන්නෙ.”
“එහෙම බැලුවහම සර් හරිම අපරාධයක්නෙ තමන්ටයි ලෝකයටයි කරලා තියෙන්නෙ.”
”මිහිදිනී, මට තව විශේෂයෙන් කියන්න දෙයක් තියෙනවා. ඒ තමයි එයා එයාට පුළුවන් සරල විදිහට ලෝකෙට දේවල් දෙන්න දරපු උත්සාහ. ඒකට හොඳම උදාහරණයක් තමයි නවේ පන්තියට නියමිත සිංහල භාෂාව හා සාහිත්‍යය කියන නමින් තියෙන පොතේ හතරවෙනි පාඩම.”
“ඒ කියන්නෙ සර්, මධුරංග සර් භෞතික විද්‍යාව සිංහල පාඩම් පොතට ගෙනාව ද?”
“භෞතික විද්‍යාව නෙමෙයි ස්ටීවන් හෝකින් කියන භෞතික විද්‍යාඥයව එයා සිංහල පාඩම් පොතට ගෙනාවා. ඒ ලිපිය යට ගහලා තියෙනවා මේ ලිපිය සම්පාදනය කරන ලද්දේ ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයේ ආචාර්ය ප්‍රසන්න මධුරංග ප්‍රනාන්දු විසිනි කියන වාක්‍යය. අපි එයා ගැන ඉස්සරහටත් අපට දැනෙන විදිහ ලෝකෙට කියමු. දැන් කොහොම ද දුව ඔයගොල්ලන්ගෙ අපි කතා කරගත්ත වැඩේ.”
“සර් මමත් රේණු අක්කත් සර්ගෙ හතරවෙනි අත් පිටපත ගැන කතා කළා. දැන් අපි 87 සිංහල දිනපොතේ එන සටහන් ගැනයි කතා කරන්න හිතුවෙ.”
“හොඳයි දුව, ඔයගොල්ල කැමති විදිහට ඒ දිනපොත්වලින් ප්‍රයෝජන ගන්න. ඕවා දැන් මට අයිති නැහැ. ඕවයින් ගත යුත්තක් තියෙන තැනදි ප්‍රයෝජන ගන්න. ඒ වගෙම අත හරින්න ඕන දේ අතහරින්න. අන්න ඒ කාරණේ ඔයගොල්ලන්ට දැනුම් දෙන්න තමයි මිහිදිනී, මම මේ කෝල්ලෙක ගත්තෙ. අපි පස්සෙ විස්තර කතා කරමු. මට පුළුවන් වෙලාවක අප්ඩේට් එකක් දෙන්නකො.”
එම දූරකථන සංකථනයෙන් පසු මිතුරියන් දෙදෙනාගේ අවධානය යොමු වූයේ යටකී දිනපොතට ය.
“අක්කෙ මේ පොතේ ජනවාරි මාසෙ තැනින් තැන අදිකාරම්තුමාගෙ විවිධ චින්තා කියන සිතිවිලි පොතෙන් ගත්ත ප්‍රකාශ තියෙනවා. ඒ වගෙම ක්‍රිෂ්ණමූර්තිතුමාගෙ ප්‍රකාශත් මේක කියවගෙන යද්දි හමු වෙනවා. විශේෂයෙන් පූර්ණ විප්ලවය පොතින් ගත්තු උද්ධෘත. ඒ පොත සිංහලට පරිවර්තනය කරලා තියෙන්නෙ බාලසූරිය මහත්තයා.”
“තව ඉස්සරහට බලාගෙන යන්න නංගි. නවතින්න ඕනෙ තැනදි නැවතිලා මටත් ඒ නැවතිච්ච හේතුව කියන්න.”
“අක්කෙ, සමන් අය්යා අපේ සර්ගෙයි අනිල් මහත්තයගෙයි පශ්චාද් උපාධි මාතෘකා ගැන ලියපු සඳහනක් අපට හම්බ වෙනවා ජනවාරි 29 දින සටහන් අතරින්. ඒක අපේ සර්ට, සර්ගෙ අය්යා එවපු ලිපියක කොටසක්.”
“ඒකෙ අනිවාරෙන්ම වැදගත් දෙයක් ඇති. නංගි කියවන්නකො ඒක මටත් ඇහෙන්න.”
“මල්ලීට හා අනිල්ට ලැබී තිබෙන්නේ ඉතා වටිනා අධ්‍යයනයක්. අදිකාරම්තුමා හා ක්‍රිෂ්ණමූර්තිතුමා පිළිබඳ අධ්‍යයනය යනු පුද්ගලයන් දෙදෙනකු පිළිබඳ අධ්‍යයනයක් නොවේ. එය මිනිස් ජීවිතය පිළිබඳ අධ්‍යයනයක්.”
“ඇත්තටම නංගි, මේ චරිත ගැන අපි පුළුවන් තරම් කතා කරන්න ඕන. අපේ ගුරු මෙහෙවරට ඒකත් අයිතියි.”
,ඒක ඇත්ත අක්කෙ, බලන්න කෙනෙක් අහපු ප්‍රශ්නෙට අදිකාරම්තුමා දිලා තියෙන පිළිතුරකත් අපේ ජීවිත එක්ක සම්බන්ධ කළ යුතු දහමක් තියෙනවා.”
”ඇයි නංගි, දැන් ඔයාට එහෙම එකක් හම්බ උනා ද?”
“ඔව් අක්කෙ, තරුණ සිතිවිලි සමාජයෙ සාමාජිකයන් හැටියට අප සමාජයට කළ යුතු සේවය මොකක් ද කියලා තරුණයෙක් ඇහැව්වහම අදිකාරම්තුමා කියලා තියෙන දේ ගුරුවරියක් වන මටත් වැදගත්. ඒක විදුහල්පතිනියක් වන ඔයාට මටත් වඩා වැදගත්. මේකයි අක්කෙ ඒ ප්‍රකාශෙ. මේක තියෙන්නෙ පෙබරවාරි 08 දින සටහනේ. ඉන්න මම ඒක දැන් කියවනවා.”
මුළු ලෝකයේම සිටින මනුෂ්‍ය සමාජයට ඉතාම අභාග්‍යසම්පන්න තත්ත්වයක් ඇති වී තිබෙන මේ වකවානුවේ දී අප සාමාජිකයන් විසින් කළ යුතු සේවය කුමක් දැයි ඔබ අසා ඇති ප්‍රශ්නය ඉතා කාලෝචිත එකකි. අප සෑම දෙනා විසින් ම මේ අවදියෙහි දී කළ යුතු ඉතාම වැදගත් සේවය මේ හිංසාව අඩු කිරීමට අප එක එක්කෙනාට හැකි පමණ පමණ ක්‍රමවලින් ක්‍රියා කිරීමයි. මනුෂ්‍යයා හිංසාකාරි වන්නේ ශරීරයේ වරදකින් නොව සිතෙහි ඇති වන වරදින් ය. සමාජයේ තිබෙන හිංසාකාරි භාවය අඩු කිරීමට තිබෙන ඉතාම හොඳ ක්‍රමය තමා තුළ හිංසාව ඇති වෙනවා නම් එය නැති කර ගැනීමයි.
“අක්කෙ, ඔයාට මතකද සමර්සෙට් මෝම්ගෙ පොතක් ගැන සර් කියටනවා. සර් කියනවා ඒ පොත කියවීම සර්ට දැනුණෙ උපනිෂද් කියවීමක් විදිහට කියලා. පෙබරවාරි 11,12 දිනසටහන්වල අපේ සර් ඒ පොතේ සිංහල පරිවර්තනයක් කියවලා ගත්ත උද්ධෘත පහක් තියෙනවා. එකේ එක තැනක තියෙනව අක්කෙ අපේ හිත්වල සදාතනික සාමය ඇති කරගන්න ඕනෙ නං අපි කරන්න ඕනෙ ලෝකයෙන් ඉවත් වෙන එක නෙමෙයි මමත්වයෙන් ඉවත් වෙන එක කියලා. මේකෙ ඊළඟට තියෙන්නෙ අන්න එහෙම මමත්වයෙන් ඉවත් වෙලා තමන්ගෙ කායික මරණය සිද්ද වෙනකන් ලෝකයට වැඩ කරපු චරිතයක් ගැන සර් ලියපු ලිපියක් අවසන් කරල තියෙන හැටි.”
“අදිකාරම්තුමා ගැන නේද නංගි ඒ.”
“ඔව් අක්කෙ, අපි ඒකත් අපි හදන පොතට එකතු කරගමු. මොකද අක්කෙ මේවා ලෝකයට යන්න ඕන දේවල්. මම කියවන්නං ඒක.”
ආචාර්ය අදිකාරම්තුමන් මුළු ජීවිතයම කැප කෙළේ ජාති, කුල, ආගම්, දේශපාලන ඈ සියලු භේදවලින් ද හිංසාවෙන් ද තොර සමාජයක් බිහි කරවීමෙහි ලා කටයුතු කිරීම උදෙසා ය. මනුෂ්‍යයාගේ ජීවත් වීම සඳහා හිංසාව අවශ්‍ය ය යනුවෙන් කියන ලෝකයට හිංසාවෙන් තොරව ජීවත් විය හැකි බැව් එතුමා සිය ජීවිතයෙන් ම ඔප්පු කෙළේ ය. අප විසින් කළ යුත්තේ කුමක් ද යන්නත් එතුමා අපට පෙන්වා දී ඇත. අප තුළ මනුෂ්‍යයා වර්ග කරන භේදකාරි සිතිවිලි ඇති තාක් කල්, හිංසක සිතිවිලි ඇති තාක් කල් සමාජයේ පවත්නා භේද හා හිංසක ක්‍රියා නැවැත්වීමෙහි ලා අපට වැඩ කළ නොහැකි ය. මන්ද සමාජය යනු අපෙන් බාහිර වූවක් නොවන බැවිනි. එතුමා මේ කරුණ නිතර නිතර අවධාරණ කෙළේ ය. එහෙයින් අදිකරම්තුමන්ට අප තුළ සැබෑ ආදරයක් ගෞරවයක් තිබෙනවා නම් අප විසින් කළ යුතු වන්නේ එය තේරුම් ගෙන එතුමන් අපේක්ෂා කළ, ඒ උත්තරීතර සමාජය එනම් ජාති, කුල ඈ සියලු භේදවලින් ද හිංසකත්වයෙන් ද තොර දයාන්විත සමාජයක් බිහි කරවීමෙහි ලා අපේ ශක්ති පමණින් කටයුතු කිරීම ය. එය එතුමන්ට කළ හැකි එකම උපහාරය ද වන්නේ ය.
“නංගි, දැන් අපි ඔය පොතේ තව ඉස්සරහට යමු ද?”
“මේ ඔය අක්කල දෙන්නට පොඩි බාදාවක් කරන්න මට අවසර ද? කොහොම ද දැන් ඔය දෙන්නට හොඳ කිරි කෝපි එකක් එහෙම ලැබුණොත්.”
“බොහොම හොඳ අදහසක්. හැබැයි එකක් නෙමෙයි දෙකක්. බැලුවහම මගෙ ඥාති සහෝදරියට අවස්ථාව තේරුම් අරගෙන වැඩ කරන්න පුළුවන්කම තියෙනවනෙ.”
“ඒ උනාට මම කිරි කෝපි හදාගෙන එන්නෙ එක කොන්දේසියක් දාලයි. ඒ තමයි මම එනකන් ඔය සාකච්ඡාව කරගෙන යන්න තහනං. ඕනනං ඔය දෙන්නට තමන්ගෙ ආගිය තොරතුරු කතා කරන්න පුළුවන්.”
හරි හරි පණ්ඩිත හාමිනේ, අපි ඒ කොන්දේසියට එකඟයි. අපිට කොච්චරක් නං වෙන දේවලුත් තියෙනවා කතා කරන්න. නැද්ද මිහිදිනී, හදන් වරෙන්කො එහෙනං උඹේ රස කිරි කෝපි.”
යළි තත් සංකථනය ඇරඹුණේ රසුදිගේ කිරි කෝපි සංග්‍රහයෙන් පසු ය. ඒ රසුදි ද එහි නිරීක්ෂක සාමාජිකාව බවට පත් වීමෙන් පසුව ය.
“අක්කේ, සමන් අය්යා අපේ සර්ට දවසක් එවපු ලියමනක තියෙනවා වෙළදාම හරය කොට ගත් සමාජයක පරිත්‍යාගය වැදගත් වන්නේ නැහැ. පරිත්‍යාගය පිළිබඳ ඉගැන්වීම් හරවත් වන්නේත් නැහැ කියලා.”
“ඉතින් නංගි, අප අද දවසෙ වැඩිපුර අද්දකින්නෙ ඒ සමාජයම තමයි. හැබැයි එහෙම කියලා අපට සමාජය ගැන බලාපොරොත්තු අත හැර ගන්නත් බැහැ. එහෙම සමාජයකට තමයි පරිත්‍යාගයේ ඉගැන්වීම් වැඩි වැඩියෙන් අවශ්‍ය කරන්නෙ.”
“එහෙම පරිත්‍යාගෙ පාඩම තමන්ගෙ ජීවිතයෙන්ම සනාථ කරපු යාළුවො දෙන්නෙකුට අදිකාරම්තුමාගෙ අම්මා සිතිවිලි පොත යවන ගමන් අපේ සර් ලියලා තියෙනවා ශිෂ්ට මනුෂ්‍යයන් දෙන්නෙක් විශ්වවිද්‍යාල ආචාර්යවරුන් වශයෙන් පත්වීම තමන්ට ලොකු සතුටක්ය කියලා.”
“ඒ කවුරු ගැන ද නංගි.”
“ප්‍රණීත් සර්රුයි ජයන්ත සර්රුයි. ඒ දෙන්නම ආචාර්ය මණ්ඩලේට එන්නෙ අපේ සර්ට කලින්. ආ ඊළඟට තියෙනවා පෙබරවාරි 28 වෙනිදා හින්දි ගීතයක සිංහල අනුවාදයක්. මේ කාලෙ අක්කෙ, ගී අමධාරා කියලා පැය බාගයක් කාලයක් පුරා තිබිච්ච ලස්සන වැඩ සටහනක් තිබිලා තියෙනවා. හින්දි ගීතයක අර්ථය මුලින් කියලා ඊළඟට ඒ ගීතය දාන. ඒ වැඩ සටහන මෙහෙයවලා තියෙන්නෙ ඒ කාලෙ කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලෙ හින්දී අධ්‍යයනාංශෙ හින්දි උගන්නපු රවිලාල් විමලධර්ම සර්. මේක අක්කෙ, වර්ෂා ගීතයක්. අපි ඒකත් ගමු අපේ මේ පොතට.”
“පොඩ්ඩක් හිටපන් නංගි, මේ රසුදි නංගියට හරි ලස්සනට කවි ගීත ගායනා කරන්න පුළුවන්. අපි එයාට කියමු ඔය නිර්මාණෙ ලස්සනට ගායනා කරන්න. උඹත් කවිකාරිනෙ. දැන් කෙටි කවියකින් ආරාධනා කරපන් අපේ රසුදිට එන්න කියලා තාලයකට ඒක කියන්න.”
රේණුගෙ ඒ ප්‍රකාශයට මිහිදිනී ප්‍රතිචාර දැක්වූයේ මෙසේ ය.
සුසැදී සිටින කවියට ගී කලාවට
රසුදී මෙණෙවි එනු මැන දැන් සබාවට
“ඉතින් මම කොහොමත් දැන් ඔය සබාවනෙ ඉන්නෙ.”
එසේ පැවසූ රසුදි තදනන්තර ව රවිලාල් විමලධර්මයන්ගේ ඒ ඉසොඳුරු ගී පිරිවැටුමට මෙසේ සිය මියුරු නද එක් කළා ය.
අඳුරු පැහැ කළු වලාවෙනි
මිහිකත වෙත අමා ජලය ගෙන එන්න
සා නැකතින් වැහි බිඳුවක් ලැබෙතැයි
මුතු බෙල්ලා නෙත් විදහා බලා හිඳී
කෑදැත්තා වැහි වලාව එන මග බලමින්
උමතුවෙන් ඒ මේ අත පියාඹයි
පොළොවේ නිල් පැහැය දැවී ගොසිනි
වැහි වලාවේ නුඹ හැර මේ දුක
කවුරු නිවයි ද?
නිල් වලාකුළු අහසේ පැතිරේවා
විදුලිය දස අත ලෙල දේවා
අහස ගුගුරවමින් වලාකුළු රොක් වේවා
සීතල පවන ගත පිස යේවා
හදවත ප්‍රමෝදයෙන් පිරී ඉතිරේවා
මිහිකතගේ තාපය නිවේවා
අමා ජලය පිරි කලස් හිසින් ගෙන
අඳුරු පැහැ කළු වලා ළංවේවා
ගණවලා වර්ෂාව ගෙන ඒවා
අමෘතය පොළොව මතට ගෙන ඒවා
හැඟුම්බර ව රසුදියගේ සොඳුරු ගැයුම අසා සිටි රේණු හිඳ සිටි අසුනින් නැගිට ගොස් මහත් ආදරයකින් සිය බන්ධුවරියගේ හිස සිප ගත්තා ය. අනතුරුව ඇය තමාට ඥාතිත්වයෙන් සොයුරියක නොවී හෘදයහාරිත්වයෙන් සොයුරියක බවට පත්වූ මිහිදිනිය වැළඳ ගෙන මෙසේ පැවසුවා ය.
“අනේ නංගි, උඹ තමයි අපිට අමාදිය අරගෙන මහපොළොවට එන වැහි වලාකුළ. උඹ තමයි නංගි, මිහිකතගෙ තාපය නිවන මිහි දියණිය. තමන්ගෙ වලාකුළු මෙහෙවර කවදාවත් අමතක කරන්න එපා නංගියෙ.”
,අනේ අක්කෙ, ඔයා මාව මට හිතාගන්නත් බැරි තරන් ඉහළ තැනක තියන කොට මම කොහොම ද අක්කෙ මට පුළුවන් දේවල් නොකර ඉන්නෙ.“
”නංගි, අපි සිංහල දිනපොතින් කරුණු ගන්න එක දැනට පෙබරවාරි 28 න් නතර කරමු. දැන් ගනින් ඉංගීසි දිනපොත අතට. අපි අර මාස දෙකම අපේ සීමාව හැටියට අරගෙන කතා කරමු.”
“සහන් සර් ජනවාරි මාසෙ පුරාවට කතා කරලා තියෙන්නෙ ක්‍රිෂ්ණජීගෙ ඉගැන්වීම් ගැන. සර් මුලින්ම The Network of Thought පොතින් කරුණු සඳහන් කරනවා. මේ ප්‍රකාශවල තියෙන වැදගත්ම දේ තමයි, ඒවා අපේ ජීවිතයයි - සොබාදහමයි එකට සම්බන්ධ කිරීම.”
“නංගි, අපි ඒවයින් එක ප්‍රකාශයක් හරි සම්බන්ධ කරගමු ද අපේ සාකච්ඡාවට.”
“අක්කෙ, බලන්න මේ ජනවාරි 06 දින සටහනට එකතු කරලා තියෙන ප්‍රකාශෙ. මන් කැමතියි අක්කා මේක කියවලා අදහසක් කිව්වට පස්සෙ අපේ රසුදි නංගිගෙ හඬින් ඒක අහන්න.”
මොහොතක් සාවධාන ව යටකී ප්‍රකාශය කියැවූ රේණු ඒ සම්බන්ධයෙන් මෙසේ සිය අදහස් ප්‍රකාශ කළා ය.
“නංගි, මේ ක්‍රිෂ්ණජී කතා කරන්නේ ඉතාම සුන්දර, හදවතේ සතුට ඇති කරන උදෑසනක් ගැන. මෘදු ආලෝකයකින් මිහිකත නැහැවී ගිය ජීවිතය අනන්ත සුන්දරත්වයකින් පිරුණා කියලයි එතුමා ලියන්නෙ. එහෙම තැනක තියෙන්නෙ පූර්ණ නිහඬතාවක්. ඒ හැඟීම විස්තර කරන්න බැහැ වචනවලින්. ඒකට හැඩයක් නැහැ, වර්ණයක් නැහැ. මෙන්න මේ නිහඬතාවෙන් එන ප්‍රකාශනය වගෙම ක්‍රියාව තියෙන තැන තියෙනවා සුන්දරත්වය. තවත් කාරණා තියෙනවා මේකෙ. කුඩා පක්ෂීන් වගෙම මී මැස්සන් අතරිනුත් එන්නේ විකසිත වීම තමයි.”
“රසුදි නංගි, දැන් ඔයාගෙ වෙලාව, ඔයා ලස්සනට කියවන්න නංගි මේක.”
රසුදි මිහිදිනියගේ ඉල්ලීම ඉටු කෙළේ අවශ්‍ය තැන්වල නවතිමින් නිරවද්‍ය ලෙස වචන උච්චාරණය කරමිනි.
“අපේ සර් කියපු හැටියට ඔන්න ඔය විදිහෙ සෞන්දර්යය ගැන කතා කරන්න තමයි මධුරංග සර් ගොඩක් කැමති වෙලා තියෙන්නෙ අක්කෙ. සර් කිව්වා, ඒ සර්ව මුලින්ම හමුවුණේ සන්ථාගාරෙදි කියලා. ඊට පස්සෙ ඒ කාලෙ ව්‍යවහාරික විද්‍යා පීඨෙ ශිෂ්‍යයෙක්ව හිටපු පස්සෙ කාලෙක විදුසර කර්තෘ වෙච්ච දමිත් නිපුණජීව සර්ට අඳුන්නලා දීලා සර්, මේ අපේ ශිෂ්‍යයෙක්. මෙයා විද්‍යා ප්‍රබන්ධයක් ලියලා තියෙනවා විස්මිත සිහින දකින්නා කියලා ඒක දොරට වැඩීමෙදි දේශනේ කරන්න ආරාධනා කරලා තියෙනවා. ඊට පස්සෙ දවසක මධුරංග සර් සාපේක්ෂතාවාදය ගැන පොතක් ලියලා ඒකෙ ප්‍රධාන දේශනේට ඒ කාලෙ භෞතික විද්‍යාව විෂයෙ ජ්‍යෙෂ්ඨ මහාචාර්යවරයව හිටපු ධම්මික තන්තිරිගොඩ සර්ට ආරාධනා කරලා සහන් සර්ට කියලා තියෙනවා ඒකෙ එක දේශනයක් කරන්න.”
“ඉතින් නංගි, සාපේක්ෂතාවාදය ගැන කතා කරන්න සහන් සර් විද්‍යාව කරපු කෙනෙක් නෙමෙයිනෙ.”
“ඔය අක්ක නගපු ප්‍රශ්නෙ විද්‍යා අංශෙ කීප දෙනෙක්ම මධුගෙන් අහලා තියෙනවා. ඒ උනාට මධුරංග සර් තීරණයක් ගත්තොත් මොන සම්ම ජාතියකටවත් ඒක වෙනස් කරන්නෙ නැහැ කියලයි අපේ සර් කිව්වෙ. ඒක නිසා සහන් සර් සාපේක්ෂ කියන වචනෙ භාෂාත්මකව විග්‍රහ කරලා සාහිත්‍ය දෘෂ්ටි කෝණයෙන් ඒ සංකල්පය දකින හැටි ගැන විනාඩි විස්සක් කතා කරලා තියෙනවා.”
“මධුරංග සර් තමන්ට කාර්රෙකක් ගන්න ලැබිච්ච පර්මිට්ටෙක විකුණල ඒ සල්ලිවලින් ගොඩක් පොත් ගෙනාවා කියලා අපි අහලා තියෙනවා. ඉතින් නංගි මොකට ද එච්චර පොත් ගන්නෙ.”
“ඔව් අක්කෙ, කාර් පර්මිට්ටෙක විකුණල ගොඩක් පොත් ගත්ත එක ඇත්ත. හැබැයි ඒ තමන්ට විතරක් නෙමෙයි. තමන්ගෙ යාළුවන්ට වගෙම ඒ අයගෙ දරුවන්ට දෙන්නත් එක්ක. සහන් සර් කිව්වා, සර්ගෙ දුව පුංචි දැරිවියක්ව ඉන්න කොට එයා ගොඩක් ආශාවෙන් පොත් කියවන බව දැනගෙන එයාටත් පොත් අරන් දුන්න කියන එක. මධුරංග සර් නැති උන දවසෙ දැන් විශ්වවිද්‍යාල ආචාර්යවරියක් වෙලා ඉන්න එයා මෙහෙම කවියක් ලියනවා.”
සිහිල් සුළඟක් වගේ හමාගිය හැමතැනේ ගීත කවිපද ඇසුණු
සංවාද කොපමණක් තිබුණා ද වචනයෙන් වචනයට රස පිරුණු
අට වයස් දැරියකට ගෙනත් දී සොෆීගේ ලෝකයෙන් තරු ලකුණු
ඔබ තබා ගිය එළිය හදවතේ දැල්ව ඇත සදාකල් නැත මැකෙනු
“ඔය අපේ සදසි ලියපු කවියක් නේද? මෙතෙක් නංගි කියපු කරුණුත් එක්ක මගෙ හිතේ මැවෙන්නෙත් තමා ඇසුරු කරපු අයගෙ හිත්වල මහ ආලෝකයක් දල්වලා නික්ම ගිය ආදරණීය මිනිහෙක්ගෙ චිත්‍රයක්. හොඳයි නංගි, අපි ඉංග්‍රීසි දිනපොතෙත් සන්ධිස්ථානය හැටියට ගනිමු පෙබරවාරි 28.”
“අක්කෙ, මේ සටහන් අතර තිබිච්ච වැදගත්ම සටහන විදිහට මට දැනුණෙ සර් ඇල්බට් අයින්ස්ටයින් සහ රබීන්ද්‍රනාත් තාගෝර් අතර ඇති වෙච්ච සංවාදය ගැන කියන දේවල් සහ ගන්න උද්ධෘත.“
,ඔය ලිපිය තියෙන්නෙ මොන පොතේ ද නංගි.”
“අක්කෙ, තාගෝර්තුමාගෙ Religion of Man කියන පොතේ උපග්‍රන්ථයක් හැටියටයි ඒ ලිපිය තියෙන්නෙ. සමන් අය්යා තමයි ඒක බලන්න ඒ කාලෙ අපේ සර්වත් යොමු කරල තියෙන්නෙ. මට මතක හැටියට මීට කලින් කවද හරි දවසක මේ ගැන කතා කරලා තියෙනවා.”
“ආ දැන් මටත් මතක් වෙනවා නංගී. එදා අපි ඔය ලිපිය, අපේ ධම්මිස්සර හාමුදුරුවො සිංහලට පරිවර්තනය කළා කියලත් කතා කළා මට මතකයි. කොයි කාටත් මේකෙ තාගෝර්තුමා ලියපු මුල් ඉංග්‍රීසි පිටපත හරි ඒකෙ සිංහල පරිවර්තනය හරි බලන්න කියන ආරාධනේ කරලා ඒකට යොමු වීමක් හැටියට නංගි දැන් ගන්නකො ඔය සංවාදෙන් දැනෙනම තැනක්.”
“රේණු අක්කෙ, පෙබරවාරි නවවෙනිදා ඉඳලා ඒ මාසෙ විසිහතර වෙනිදා වෙනකන් ඒ පොතින් ගත්ත උද්ධෘත තියෙනවා එක දිගට. අයින්ස්ටයින් විද්‍යාඥයා කියනවා විශ්ව ස්වභාවය එක්ක බැඳුණු ප්‍රධාන කාරණා දෙකක් තියෙනවා කියලා. පළවෙනි එක තමයි ලෝකය මනුෂ්‍යත්වය මත පදනම් වන එකම ඒකකයක් - ඒකත්වයක් විදිහට ගන්න එක. දෙවෙනි කාරණේ තමයි ලෝක යථාර්ථය මානවීය කාරණා ක්‍රියාකාරකම් සමග එකට බැඳී තියෙනවාය කියන කාරණය.”
“නංගි, මේ අපි ගැඹුරට හිතන්න ඕන කාරණානෙ. තාගෝර්තුමා කියපු දේවල් අතරත් ඇතිනෙ අපට ගන්න ගොඩක් දේවල්.”
“ඔව් අක්කෙ, මේ සටහන් කියවගෙන යද්දි තාගෝර් විද්‍යාඥයා විදිහටත් අයින්ස්ටයින් සාහිත්‍යධරයා විදිහට දැනෙන තැනුත් තියෙනව නේද කියලයි වෙලාවකට හිතෙන්නෙ.”
“ඇයි නංගි, ඔයා එහෙම කියන්නෙ ඔයාට මේ කියවීමෙදි දැනෙන විශේෂ දෙයක් නිසා ද?“
”තාගෝර් සඳහනකට පිළිතුරු දෙන අයින්ස්ටයින් කියනවා, එහෙනං ඔබ කියන්නෙ සත්‍යය සහ සුන්දරත්වය මනුෂ්‍යයාගෙන් වෙන් නොවෙච්ච දෙයක් ද කියලා. මේකට තාගෝර්ගෙ පැහැදිලි උත්තරය වෙන්නෙ නෑ කියන එක. ඔහු කියන්නෙ මිනිසා නොමැති නම් සඳළුතලේ ඉඳන් බලන කොට පේන ඇපලෝ දෙවියන්ගෙත් සුන්දරත්වයක් නැහැ කියලයි. මේකට අයින්ස්ටයින් කියන්නෙ සුන්දරත්වය එක්ක සම්බන්ධ කරලා ගන්න කොට නං ඒක ඇත්ත උනාට යථාර්ථය එක්ක බද්ධ කරන කොට ඒක එහෙම නෙවෙයි කියලයි. ඒකට තාගෝර් දෙන්නෙ අපූරු උත්තරයක්. ඔහු පැහැදිලිව කියනවා සත්‍යය අවබෝධ කොට ගත යුත්තේත් මනුෂ්‍යයා මාර්ගයෙන් කියලා.”
“නංගි, අපි අපේ සහෘදයන්ව යොමු කිරීමක් හැටියට ඔය අදහස් තියෙන ප්‍රකාශ උපුටලා දක්වමු. එතකොට කෙනෙකුට ඒකම ඒක කියවන්න පොළඹවන උත්තේජකයක් වේවි.”
ඒ මොහොතේ රසුදි අතට පොත ලැබිණ. ඇගේ පසන් හඬ නැඟිණ.
“අක්කෙ, පෙබරවාරි මාසෙ අන්තිම දින දෙක තුනේ තියෙන්නෙ ක්‍රිෂ්ණමූර්ති දර්ශනයට අදාළ කාරණා. දැන් අපි ඊළඟට අතට ගමු ද සංස්කෘත දිනපොත. මොකද ඔයාටනෙ ඔය අකුරු හරි කියවන්න පුළුවන්.”
“හරි අක්කෙ, අපි පුළුවන් විදිහට මේකෙත් ජනවාරි පෙබරවාරි මාස දෙක ආවරණය කරමු. එතන ඉඳලා ඉස්සරහට ගඟුල් සර්ගෙ උදව් ගනිමු. මට තේරෙන හැටියට මේකෙ මුල් පිටුවල තියෙන්නෙ තර්කසංග්‍රහය ගැන. ඊට පස්සෙ සර්ගෙ පාඩම් සටහන්. ඊටත් පස්සෙ සාරස්වත ව්‍යාකරණය ගැන. ඔන්න අපිට ජනවාරි 25 දින සටහනේදි හම්බ වෙනවා ක්‍රිෂ්ණජීගෙ ලස්සන ප්‍රකාශයක සංස්කෘත පරිවර්තනය. ඒක සිංහල ගැන සාමාන්‍ය දැනුමක් තියෙන කාට උනත් තේරුම් ගන්න පුළුවන් සංස්කෘතෙන් තමයි තියෙන්නෙ. මේ බලන්න අක්කෙ ආදරයේ මනා විකසිත වීමටය ආදරය කියලා කියන්නෙ කියන එක පරිවර්තනය කරල තියෙන හැටි.”
ආදරස්‍ය සුපුෂ්පනා භාවනා
“ඈ නංගියෙ, බැලුවහම උඹ සංස්කෘත දැනුම තවත් දියුණු කරගෙනනෙ.“
”අක්කෙ, මම සහන් සර්ගෙන් සංස්කෘත ඉගෙන ගත්තා මගෙ උපාධිය කරන කාලෙ. ඒ වගෙම දුෂ්කර තැන්වලදි ගඟුල් සර් මට උදව් කළා. ඒ වගෙම මම ස්වෝත්සාහෙනුත් ඉගෙන ගත්තා.”
“මට හරිම සන්තෝෂයි නංගි, ඉංග්‍රිසි උපාධිය කරන්න ගිය ඔයා සංස්කෘත දැනුමත් ඔපමට්ටම් කරගෙන ආපු එකට.”
“අනේ අක්කෙ, මට තියෙන්නෙ බොහොම පොඩි දැනුමක්. අඩුම තරමෙ මේ පෙබරවාරි මාසෙට අදාළ අනික් සටහන්වල තියෙන්නෙ මොනවද කියලා කියන්න තරන් දැනුමක් මට නැහැ.”
“ඒ කියන්නෙ නංගි, අපි දෙන්නට ගැටලුවකින් තොරව සිංහල - ඉංගීසි දිනපොත්වලට අදාළ කාරණා සාකච්ඡා කරන්න පුළුවන් උනාට, සංස්කෘත දින සටහන් ගැන කතා කරද්දි සහන් සර්, ගඟුල් මල්ලි කිට්ටුවක හිටියනං හොඳයි කියන එකනෙ. එහෙමනං අපි අදට මේ වැඩේ නවත්තමු.”
“එහෙමනං අක්කෙ, දැන් අපි අපේ සංග්‍රහශීලී නිහඬ ශ්‍රාවිකාවට දෙමු, මේකට සුදුසු අවසානයක් ගැනීමේ ඉඩ.”
“හොඳයි ඔයා ඔය අදහස් කළේ අපේ රසුදි නං අපි එයාට ඉඩ දෙමු. හැබැයි ඒ සඳහා එයාට ආරාධනා කරන්න ඕනෙ ඔයා ඔය කියපු වචන ටික කියලා නෙමෙයි, මම මේ දැන් කියන වචන ටික කියලා මෙන්න මෙහෙම. අපේ සංග්‍රහඛාදී ශබ්දකාරී රසුදි මෙණෙවිය මේ ඔබේ මොහොතයි.”
“අනේ අක්කෙ, ඔය දෙන්නටම ගොඩක් පින් මාව මේ වැඩේට සම්බන්ධ කරගත්තට. ඔය දෙන්නගෙ ඔය සාකච්ඡාව අහන් ඉන්න කොට මට හිතුණෙ මම කොච්චරක්නං වාසනාවන්ත ද කියන එක. අපි අද දවසෙ කතා කළේ මහ වලාකුළු වගේ චරිත ගැන. රේණු අක්ක මට කියල තියෙන්නෙ තෝර ගත්ත සීමිත පිරිසකට විතරක් ආදර කරුණාවෙ වැස්ස අරන් එන ප්‍රදේශවර්ෂී මේඝයක් නොවී සර්වත්‍රවර්ෂී මේඝයක් වෙන්න කියලා. අපේ අද සාකච්ඡාවට මට නමක් දාන්න කිව්වොත් මම දාන්නෙ මහ වැහි වලාකුළු කියලයි. ඇයි අක්කලා දෙන්න අද මුලින්ම කතා කළේ ක්‍රිෂ්ණමූර්තිතුමයි අදිකාරම්තුමයි ගැන. ඊට පස්සෙ තාගෝර්තුමා ගැන වගෙම අයින්ස්ටයින් විද්‍යාඥයා ගැන. ඒ විතරක්ද හින්දි සාහිත්‍යෙ ලස්සන සමාජගත කරපු රවිලාල් විමලධර්ම සර් ගැනත් සමන් සිත්තරා ගැනත් අ්කකලා කතා කළා. ඒ වගෙම ඒ චරිත නාමාවලියට අපි මේ ජීවත් වන යුගය ලස්සන කරපු අර්ථවත් කරපු චරිත දෙකක් එකතු කරන්නත් ඔය දෙන්න අමතක කළේ නැහැ. ඒ තමයි වැඩිහිටි පරපුර නියෝජනය කරපු රාමසිරි පලිහවඩන කියන ආදරණීය මානවයා වගෙම විද්වත් අලුත් පරපුරේ සංකේතයක් වෙච්ච මධුරංග සර්.”
“අනේ නංගි අපි හිතුවටත් වඩා හොඳට ඔයා අපේ සාකච්ඡාවෙ හරය ග්‍රහණය කරගෙන තියෙනවනෙ. අපටත් පස්සෙ එන අලුත්ම තරුණ පරපුර අතර ඔය විදිහට දෙයක් දකින්න පුළුවන් අය ඉන්න එකම සමාජයට ආශිර්වාදයක්.”
“මිහිදිනී නංගි කියපු හැම වචනයක්ම මමත් එක හිතින්ම අනුමත කරනවා රසුදි නංගී. දැන් ඔයාගෙන්ම තමයි අපි මේ සාකච්ඡාව අවසාන කරන ප්‍රකාශෙ ගන්නෙත්.”
”අනේ අක්කෙ ඔයා විදුහල්පතිනියක්, මිහිදිනී අක්කා උපාධිධාරි ගුරුවරියක්. ඔය දෙන්න මට මහා කඳු දෙකක්. හොඳයි මම අවසානෙ ගන්නම්. අක්කා මට ඊයෙ දුන්න නේද පොතක් උල්පත කියලා. ඒ පොතේ 83 පිටුවෙ තියෙනවා මේඝදූතෙ එන පාඨයකුයි ඒකට සහන් සර් ලියපු කවියකුයි. ඒකෙ කියැවෙන්නෙ ගස් වගෙ ලෝකයට සෙවණ දෙන මහ ගස් ගැන, මුදු - රුදු බේද සලකන්නෙ නැතුව සියලු සත්ත්වයන්ගෙ පිපාසය නිවන ගංගා ගැන, මුළු මහත් මිහිකත පුරා ආලෝක කිරණ පතුරුවන හිරු ගැන, උස් බිම් ද පහත් බිම් ද කියන බේද තකන්නෙ නැතුව වැසි හෙළන වැහි වලාකුළු ගැන. මම ඒ සටහනින් මේ කතාවෙ අවසානෙ ලකුණු කරන්නම්.”
අනතුරුව රේණු මිහිදිනී ගුරු සුහදිනියනට අසන්නට ලැබුණේ ඉමහත් හැඟීමකින් වලාකුළු සදරුත ප්‍රකාශයට පත් කරන රසුදි යුවතියගේ අව්‍යාජ කටහඬ යි.
මේඝෝ ගිරිදුර්ගවර්ෂී ච
විදා අතු පතර රුක, සෙවණ ලොවකට සදයි
නදී දිය, රුදුරු මුදු සත් සත් පිපාසය නිවයි
උදා වන හිරු දෙරන මත කිරණ පතුරුවයි
වලාකුළ ගිරි දුර්ග අතරට ද වැසි හෙළයි
ආදරණීය කවටකමකට අවස්ථාව සලසා ගනු රිසි වූ මිහිදිනී තමා හැඳ සිටි සාරිපටින් හිස වසාගෙන ඇයට මෙසේ පිළිතුරු දුන්නා ය.
“ඔව් නංගි, මම මේ ඉස්කෝලෙ අලුතින් පත්වීමකට මොනරාගල ඉඳල එන කෙනෙක්. මට අධ්‍යාපන කාර්යාලයෙන් කිව්වා අද නිවාඩු දවස උනාට කමක් නෑ ලොකු මැඩම් ඉන්නෙ ගුරු නිවාසෙමයි. ඒක නිසා අදම ගිහින් මැඩම්ව හම්බ වෙලා හෙට ඉඳලා ඉස්කෝලෙ වැඩට යන්න කියලා. නංගි මැඩම් ඉන්නව නේද?”
“ඔව් අක්කෙ, මැඩම් ඉන්නවා පොඩි වැඩක යෙදිලා, ඉන්න මම ගිහින් කියන්නම් අලුතින් පත්වීමක් අරන් ආපු මිස් කෙනෙක් ඇවිල්ල ඉන්නව කියලා.”
එසේ කියා යන්නට ගිය ඇය ආපසු මිහිදිනී වෙත පැමිණ මෙසේ පැවසුවා ය.
“අක්කා අකැමැත්තක් නැත්තං මට කියන්න පුළුවන් ද අක්කගෙ නම.”
“මන් මොකටද නංගි නම කියන්න අකැමති වෙන්නෙ. මම ෆාතිමා ෆියෝනා. හෙට ඉඳන් මමත් මේ ගමේමනෙ ඉන්නෙ. මම කැමතියි නංගි මට ෆියෝනා අක්කා කියලා කතා කරනව නං.”
අනතුරුව මිහිදිනියට අසන්නට ලැබුණේ විදුහල්පතිනියට තමාගේ පැමිණීම වාර්තා කරන යුවතියගෙ හඬ යි.
“රේණු අක්කෙ, අලුත් මිස් කෙනෙක් ඇවිත් ඉන්නව අලුත් පත්වීමකට. හෙට ඉඳන් වැඩට එන්න ඕනෙ කියලයි කිව්වෙ. නම ෆාතිමා ෆියෝනා. මට කිව්වෙ ෆියෝනා අක්ක කියල කතා කරන්න කියලයි.”
“ආ නංගි, උඹ ඒ ටිකට ඒ විස්තරත් දැන ගත්ත ද එයාගෙන්. ඇරපු අතක් නෑ උඹත් මාත් එක්ක හිටපු අපේ මිහිදිනීගෙ කපාපු පංගුව. යමන් යමන් උඹගෙ ෆාතිමා ෆියෝනා අක්කව බලන්න.”
මෙසේ කියා සිය ඥාති සහෝදරිය සමග ආලින්දයට පැමිණි රේණු දැක මිහිදිනී සිය මුහුණින් කොටසක් පමණක් පෙනෙන සේ ආවරණය කොට ගෙන හිඳ සිටි අසුනින් නැඟී සිටියා ය.
“ඉඳගන්න ඉඳගන්න නැගිටින්න අවශ්‍ය නැහැ.”
එසේ කියා යළි හිඳගැන්මට අතින් සන් කරමින් රේණු පුටුවක හිඳ ගත්තා ය. අනතුරුව කතා කළා ය.
“ඔයා ආපු ටිකට අපේ මෙයාවත් යාළු කරගත්තා නේද? මට දෙන්න මිස් ඔයාට කලාපෙන් දීපු ලියමන.”
මිහිදිනී කෙළේ සිය අත්බෑගයෙන් කිසියම් ලිපියක් ගෙන ගෞරව පුරඃසර ව විදුහල්පතිතුමිය අතට පත් කිරීම ය.
“මේ මගෙ අත් අකුරුනෙ. මේ මම අපේ මිහිදිනීට යවපු ලියුමක්නෙ. හ්ම් හරි එහෙනම් ෆාතිමා ෆියෝනා මිස් පොඩ්ඩක් මගෙ ළඟට එමු බලන්න.”
මිහිදිනී සිය සමිපයට පැමිණි පසු රේණු සිය කලණ මිතුරිය වැළඳ ගත්තේ ඉතා ආදරයෙනි.
රේණුගේ ඥාති සොයුරිය සිය රේණු අක්කා, ආගන්තුක මුස්ලිම් යුවතිය සහෝදර ප්‍රේමයෙන් වැළඳ ගන්නා ආකාරය දෙස බලා සිටියේ මවිතයෙන් යුතු ව ය.
“පුදුම වෙන්න දෙයක් නෑ. මේ තමයි ඔයා එනකන් මගෙ දුකට සැපට හිටපු මිහිදිනී නංගි. හහ් ෆාතිමා ෆියෝනා. උඹට බෑ නංගි මේ රේණු අක්කව තම්බන්න.”
“නෑ ඉතින් මේ වෙනකන් තැම්බිච්ච ටික මදැයි නේද?”
“හරි හරි මම වර්තමාන විදුහල්පතිනිය හැටියට ඉංග්‍රීසි භාෂා සාහිත්‍යය පිළිබඳ ගෞරව උපාධිධාරිණි මිහිදිනී මෙණෙවිය බොහොම ආදරෙන් අපේ නිලනිවහනට පිළිගන්නව මේ වෙලාවෙ. කෝ උඹේ ප්‍රේම යාත්‍රිකයා ආවෙ නැද්ද උඹව ඇරලන්න.”
“නෑ මටනං තවම එහෙම තනිකන් දෝෂයක් නෑ. මේ සති අන්තෙ නං ගඟුල් සර් එනවා කිව්ව අපි දෙන්නට උදව් කරන්න විශේෂ වැඩකට. එහෙම නෙවෙයි අපේ විපුල් අය්ය එහෙම ආවෙ නැත.”
මිහිදිනී අවසන් කොටස කිව්වේ ටිකක් ඇද පැද ය.
“ඒක අහපු කැත විතරක්. නංගි උඹ කොළඹ ඉගෙන ගන්න ගිහින් තව ටිකක් නරක් වෙලා වගෙයි මට පේන්නෙ.”
“අනේ වස්තුවෙ කේන්ති ගන්න එපා. මේ සති අන්තෙ අපිව බලන්න එන්නෙ ගඟුල් සර් විතරක් නෙමෙයි විපුල් අය්යත් එනවා. දැන් සතුටුයි නේ ද හිතට. ඒක නෙමෙයි ගෙදරට කෙනෙක් ආවහම සලකන්න දන්නෙ නැද්ද ඔයගොල්ලො.”
මිහිදිනී පැවසුවේ රේණු දෙස පමණක් නොව ඇගේ ඥාති සොයුරිය දෙස ද බලමිනි.
ආ පළමු දවසේ ම ප්‍රසන්න චර්යාවෙන් සිය හද දිනා ගැන්මට සමත් වූ තමාට ආගන්තුක මේ යුවතිය දෙස රේණුගේ නෑ සොයුරිය බැලුවේ ස්නේහපූර්වක දෑසිනි.
“ආ මට අඳුන්නල දෙන්න බැරි උනානෙ. මේ මගෙ පුංචි අම්මගෙ පොඩි දුව රසුදි. හැබැයි මෙයාගෙ වැඩනං පොඩි නෑ. ඔය මාව බලා ගන්න කියලයි මෙහෙට ආවෙ. දැන් මෙයා ජපුරෙ බාහිර උපාධිය කරනවා. ඔන්න නංගි දැන් මට වඩා උඹට උදව් කරන්න පුළුවන් කෙනා තමයි මේ ෆාතිමා ෆියෝනා අක්කා.”
“අනේ රේණු අක්කෙ, මේ ඔයා නිතර කියන මිහිදිනී අක්ක නේද? ඔයා ගැන අපේ අක්කා මතක් නොකරන දවසක් නෑ. ඉන්න අක්කෙ මන් ඉස්සෙල්ල ඔයාට තේකක් හදාගෙන එන්නං. ඊට පස්සෙ අපි තුන් දෙනා එක්කම බත් කමු. මම කෝකටත් කැරට් සම්බෝලයක් හදල ඉන්නම්.”
“නෑ නංගි දැන් තේ ඕනෙ නැහැ. අපිට බත් කන්න ඔයා අර හදනවයි කියපු කරට් සම්බෝලෙ නං හොඳ යෝජනාවක්.”
“මට හරි සතුටුයි නංගි, උඹ උපාධිය ගත්තෙ දවසෙ මට ඇති වෙච්ච සතුට කියල නිම කරන්න බැහැ. දැන් ඔතනින් නතර වෙන්න බැහැ. අර ඔයා නිතර මතක් කරන සදසි වගෙ ඔයත් ලෑස්ති වෙන්න ඕනෙ පශ්චාද් උපාධිය කරන්න. හොඳයි, අපි ඒ ගැන පස්සෙ කතා කරමු. ඉස්සෙල්ලා මූණ කට හෝදගෙන ටිකක් විවේක ගනින්. ඊට පස්සෙ අපි කතා කරමු ඉස්සරහට මොකද කරන්නෙ කියලා. ඔයා කැමති නං ඔයාටත් පුළුවන් මාත් එක්ක මේ ක්වාටස්වලම නතර වෙන්න.”
“නෑ අක්කෙ, අපි හිටපු ගෙදර අම්මටයි තාත්තටයි එතකොට ගොඩක් දුක හිතේවි. ඔයා ආපු එකේ දුක නැති වෙන්න කලින් මමත් මෙහෙට ආවොත්. ඔයා ක්වාටස් ආපු එක හරි. මොකද දැන් ඔයා තමයි මාත් ඇතුළුව අපි ඔක්කමගෙ විදුහල්පතිවරිය. මේ වැඩ ක්‍රමවත්ව කරන්න ඔයා මේ භූමියෙම ඉන්න එක තමයි සුදුසු. මට ඉඩ දෙන්න අක්කෙ ඒ පුරුදු තැන ඉඳලම ඉස්කෝලෙට එන්න.”
මඳ වෙලාවක් කල්පනා කළ රේණු මිහිදිනියට මෙසේ පිළිතුරු දුන්නා ය.
“ඔව් නංගි, ඔයා කියන එකේ ඇත්තක් තියෙනවා. පහුගිය ටිකේම අපි දෙන්නම නැතුව ගියානෙ ඒ අයට. අනේ ඒ අම්මා හරි තාත්තා හරි අය්යා හරි අක්කා අක්කා හරි මොකක් හරි අලුතින් කෑමක් හැදුවොත් මගෙ පංගුව මෙහෙට අරන් එනවා.”
“හැබැයි මිහිදිනී අක්කෙ, ඒ පංගුවෙන් වැඩි කොටසකට වැඩේ දෙන්නේ ඉතින් මන් තමයි.”
රසුදි මිහිදිනී දෙස බලා එසේ පැවසුවේ සිනාසෙමිනි.
“අද නං නගෝ උඹ ඇවිල්ල තියෙන්නෙ මාව බලන්න විතරක් වෙන්න බෑ. තව මොකක් හරි තවත් දෙයක් හිතේ තියාගෙන.”
“රේණු අක්කට බැලුවහම සාත්තර කියන්නත් පුළුවන්නෙ. හරි අක්කෙ ඔයා හරි මම ආවෙ තවත් වැඩකටත් එක්ක තමයි. මේක සහන් සර් අපට කරන්න දුන්න පැවරුමක්.”
“ඉතින් උඹට කරන්න දුන්න පැවරුම උඹ එපා යැ කරන්න, මේ අහක ඉන්න මාව ගාගන් නැතුව.”
“ඒ උනාට අක්කෙ, සර් මට කිව්වෙ මේ වැඩේ තවත් කෙනෙකුගේ උදව් ඇතුව කරනවනං හොඳයි කියලයි. සර්ම මට නමක් යෝජනා කළත් එක්ක.”
“ඉතින් බන් ඒ යෝජනා කරපු කෙනාව හොයගෙනනෙ උඹ යන්න ඕනෙ.”
“ඔව් මන් මේ එයාව හොයාගෙන යන ගමන් ඔයාව බලන්නත් එක්ක මෙහෙට ගොඩ වැදුණෙ. අක්කෙ ඔයාට පුළුවන් ද මට එයාව හොයා ගන්න උදව් කරන්න.”
“ඔව් මට ඉතින් ඒ වැඩේ නං බැරි වෙන එකක් නැහැ.”
“ඇත්ත ඇත්ත ඔයාටම තමයි මට එයාව හොයා ගන්න උදව් කරන්න පුළුවන් වෙන්නෙ.”
“ඉතින් බන් තවත් තෙපර ගාන් නැතුව කියපන්කො ඒ කියන කෙනාගෙ නම.”
“හරි එහෙනං මම කියන්නම්කො තවත් කාලෙ ගන්නැතුව එයාගෙ නම. එයා විදුහල්පතිවරියක්. මේ ගමේම තමයි දැන් ඉන්නෙ. අපේ සහන් සර්වත් දවසක් දෙකක් හම්බ වෙලත් තියෙනවා. සහන් සර් හිතන්නෙ එයා හොඳ ස්ත්‍රී රත්නයක් කියලයි. ඒත් එයා ස්ත්‍රියක් උනත් රත්නයක් ද කියන ප්‍රශ්නෙ තමයි මට තියෙන්නෙ.”
“ඉතින් කියහන්කො ඒ නම.”
“ඒ තමයි අක්කෙ නාගොල්ලාගම මධ්‍ය මහා විද්‍යාලෙ අද්‍යතන විදුහල්පතිනි ගරු රේණු මැතිනිය. කෙටිනේ කියනවනං එයා තමයි ඔයා.”
“මොනා මේ මම.”
“ඔව්, සර් මට බාර දුන්නා ගඟුල්ගෙයි මගෙයි ඉල්ලීමට අනුව සර්ගෙ ලිපි අත් පිටපත් කීපයකුයි දින සටහන් පොත් කීපයකුයි. කාලයක් තිස්සෙ එකතු වෙලා තියෙන ඒ හැම දෙයක් ගැනම ලියන්න සර්ට බැරි වෙයි කියලා කිව්වා. ඒක නිසා පුළුවන් විදිහට අපිට ඒක කරන්න කිව්වා. අපේ සදසියි හසිතයි දෙන්නත් කොටසක් කරනවා. මට 1987 අවුරුද්දට අයිති සිංහල, ඉංග්‍රීසි, සංස්කෘත දිනපොත් තුනයි 4 වෙනි අත් පිටපතයි දීලා කිව්වෙ රේණු අක්කත් උදව් කරගෙන අපි දෙන්නගෙම සංස්කරණයක් විදිහට ඒක කරන්න කියලයි.”
“සිංහල, ඉංග්‍රීසි දිනපොත්වල වැඩේ අපි කොහොම හරි කළයි කියමුකො. ඉතින් බන් උඹයි මමයි දෙන්නම සංස්කෘත කරල නැහැනෙ.”
“නෑ නෑ ඒ ගැන බය වෙන්න එපා. ඒකට අපිට ගඟුල් සර් උදව් කරාවි. අන්තිමට අපිට සර්ගෙ උදව් ගන්නත් පුළුවනි.”
තේ පානයෙන් පසු එළඹුණේ ඒ සංකථනය යි. ඒ සඳහා ප්‍රවේශය ගත්තේ රේණු ය.
“හරි සහන් සර් හිතනවනං මමත් ඕකෙ කොටසක් වෙන්න ඕන කියලා මම සම්බන්ධ වෙන්නං වැඩේට. හරි මට ඉස්සෙල්ලම කියපන් නංගි ඔය අත් පිටපත් 3 කියලා කියපු පොතේ අන්තර්ගතය කෙටියෙන්.”
මිහිදිනී ඒ සඳහා සැරසුණේ එකී අත් පිටපත සිය අතට ගෙන, රසුදිට ද පැමිණ සමීප අසුනක හිඳ ගන්නැයි කියමිනි.
“අක්කෙ මේකෙ තියෙනවා 58 වෙනි ලිපියෙ ඉඳලා 58 දක්වා තියෙන ලිපි තිස් එකක්. හදවතෙහි තැන්පත් වීම, මරණය, ආභරණ, මොන්ත ක්‍රිස්තෝ සිටුවරයා, ප්‍රිය සම්භාෂණ, අය්යාගේ සටහන්, සිද්ධස්ථාන, සංගීතය, සොහොන් බිම්, හංස පුස්තකාලය, අදිකාරම්තුමා, පුරුෂ බන්ධනය, මංගල සහ අවමංගල්‍ය, ජීවක සහෘදයා, මිටියාවතට ආ මිනිසා, අලුත් ඉස්කෝලෙ හාමිනේ, පහන්, තඹර විල වගේ මාතෘකා යටතේ ලියවෙච්ච ලිපි මෙතන තියෙනවා. අනේ අක්කෙ පොඩ්ඩක් ඉන්න. අපේ ගඟුල් කතා කරනවා.”
“හා හා ඔක්කොටම කලින් බලල හිටපන්කො අපේ ගඟුල් මොකද කියන්නෙ කියලා.”
ගඟුල් කතා කරද්දී මිහිදිනීගේ මුහුණ දුක්මුසු බවකට හැරෙන ආකාරය යි, රේණුට දැක ගැන්මට ලැබුණේ.
“ඇයි නංගි ප්‍රශ්නයක් ද?”
“අනේ අක්කෙ මන් උපාධියෙ වැඩ කරන කොට ගොඩක් වටින අදහස්වලින් මට උදව් කරපු අපේ සහන් සර්ලගෙ ගඟුල්ලගෙ සමීප මිත්‍රයෙක් වන තවමත් තරුණයි කියලා කියන්න පුළුවන් ප්‍රසන්න මධුරංග සර් නැති වෙලා.”
“මම අහලා තියෙනවා ඔය නම. ඒ සර් මහාචාර්යවරයෙක් නේද?”
“ඔව්, මධුරංග සර් භෞතික විද්‍යාව පිළිබඳ මහාචාර්යවරයෙක්. ශාස්ත්‍ර පීඨෙ ඉන්න ප්‍රණීත් සර්ලා, සහන් සර්ලා එක්ක කලාව ගැන සාහිත්‍යය ගැන ගොඩක් දේවල් කතා කරපු කෙනෙක්.”
“එතකොට කවද්ද ඒ සර් නැති වෙලා තියෙන්නෙ.”
“සැප්තැම්බර් මාසෙ තිස්වෙනිදා හවස. සහන් සර්ට පණිවිඩේ දීලා තියෙන්නෙ මධුරංග සර්ව ළඟින් ඇසුරු කරපු ජපුර වෛද්‍ය පීඨෙ මහාචාර්යවරයෙක්. ඒ අධිකරණ වෛද්‍ය සංජය හුලත්දූව මහාචාර්යතුමා. මධුරංග සර්ට පහුගිය කාලෙ ප්‍රතිකාර කරපු සමීප වෛද්‍යවරයෙක් තමයි ඒ.”
“මන් කැමතියි මේ මහාචාර්යවරයා කරලා තියෙන වැඩ ගැන ඔයාගෙ කියවීම දැන ගන්න.”
“භෞතික විද්‍යාව පිළිබඳ බොහොම කීර්තිමත් උගතෙක් වන ධම්මික තන්තිරිගොඩ ජ්‍යෙෂ්ඨ මහාචාර්යතුමාගෙ උපදෙස් යටතෙ ලංකාවෙ මුහුදු සිතියම නිර්මාණය කළේ මධුරංග සර්. සර් සාපේක්ෂතාවාදය ගැන කාටත් තේරුම් ගන්න පුළුවන් සරල සිංහලෙන් පොතක් ලියලා තියෙනවා. සර්ගෙ තවත් පොත් තියෙනවා. අන්තිමට තමා බලපු චිත්‍රපටවලින් තමන්ට දැනිච්ච චිත්‍රපට ගැන විමර්ශන පොතක් ලිව්වා. අපේ සහන් සර් කිව්වෙ ඒක ලෝක සිනමාව ගැන හොඳ කියවීමක් කියලයි. මොකද සර්ට තමයි ඒ පොතේ මුල් පිටපත මුලින්ම බලන්න දීලා තියෙන්නෙ.”
“මට මතක හැටියට නංගි නමයෙ දහයෙ පන්තියක සිංහල පාඩමකට ඇතුළත් කරපු ලිපියක් තියෙනවා ස්ටීවන් හෝකින්ස් කියන සුප්‍රකට විද්වතා ගැන මධුරංග සර් ලියපු. ඔයා කිව්ව නේද සහන් සර්ගෙ අත් පිටපතේ හදවතෙහි තැන්පත් වීම කියලා ලිපියක් තියෙනව කියලා. අපි අද අන්න ඒ වගෙ ලිපි ගැන කතා කරමු ද, ඒවා ආශ්‍රයෙන් අපි දෙන්න හදන පොතට ගන්න.”
“ඔව් අක්කෙ, මේක පටන් ගන්න කොට තියෙන 58 ලිපිය තමයි ඒ. ඒක සර් පටන් අරන් තියෙන්නෙ ප්‍රශ්න දෙකකින්. ඒ තමයි අදිකාරම්තුමා හදවතෙහි තැන්පත් උනේ ඇයි? සමන් සිත්තරා හදවතේ තැන්පත් උනේ ඇයි? ඇසුර ලබපු කෙටි කාලෙ ඇතුළත මට දැනුණ දේ අනුව බලුවොත් මධුරංග සර් කියන්නෙත් හදවතේ තැන්පත් උන කෙනෙක්. ඔලිවර් හෝම්ස් කියන චරිතය කරපු ුප්‍රකාශයක් තියෙනවා අපේ දැක්ම වෙනස්ම පැත්තකට අරන් යන. මෙන්න මේකයි අක්කෙ ඒ ප්‍රකාශෙ.”
“ඔබගේ නාමය කිසියම් ආකාරයකින් පැවතීමට නම් එය මිනිසුන්ගේ මොලයෙහි නොව හදවතෙහි තැන්පත් විය යුතු ය. සුප්‍රකට ලඝුගණකය නිෂ්පාදනය කළ තැනැත්තා සිහිපත් වීමෙන් කිසිම කෙනෙකුගේ දෑස් කඳුළින් තෙත් වේ යයි නොසිතමි.”
“නංගි ඔය පොත මට පොඩ්ඩකට දෙන්න. හරි බලන්න නංගි දැන් මේකෙ දෙවැනි ලිපිය. ඒකෙ මාතෘකාව මරණය. ඒකෙදි කියවෙනවා අපට මරණය දරාගන්න පුළුවන්. ඒ උනාට මිනිස්කම් මැරෙන එකයි දරා ගන්න බැරි කියලා. ඔයගොල්ල කියන හැටියට මධුරංග සර් භෞතිකව විතරයි මරණයට පත් වෙලා තියෙන්නෙ. එයා මැරෙන්නෙ මිනිස්කම් මරාගෙන නෙමෙයිනෙ නංගි, සමාජයක මිනිස්කම් තහවුරු කරන්න තමන්ට පුළුවන් දේවල් කරලා.”
“අක්කෙ, ඔය පොතේ 61 වෙනි ලිපිය හැටියට තියෙන්නෙ මොන්ත ක්‍රිස්තෝ සිටුවරයා නේද? අපි ඒක තියමු අපේ සදසිට. එයා ඔය ගැන හොඳ පර්යේෂණ පත්‍රිකාවක් හදලා තියෙනවා. ඊළඟට ප්‍රිය සම්භාෂණ. අපේ ගඟුල් සර් ලබපු අද්දැකීම් අනුව මේ නැතිවෙච්ච මහාචාර්යවරයා ප්‍රිය සම්භාෂකයෙක්. තමන්ගෙ ගුරුවරයා වෙච්ච මේ ප්‍රිය සම්භාෂකයා තමන්ට දැනිච්ච විදිහ ගැන මතක් කරන මධුරංග සර්ගෙ එක ශිෂ්‍යයෙක් කරුණාරත්න අබේසේකර මහත්තයා සිහිකරලා, ප්‍රේමකීර්ති අල්විස් ලියපු කවියක් උපුටලා දක්වලා තිබුණා ෆේස් බුක් එකේ මෙන්න මෙහෙම.”
වරෙකදි පියෙකි වරෙකදි ගුරුවරයෙක් ය
වරෙකදි සෝයුරෙකි වරෙකදි මිතුරෙක් ය
ගුරුහරුකම් පිරූ දඹරන් බඳුනක් ය
ඔබ මළ පුවත ඇත්තක් වූ බොරුවක් ය
බොහොම අඩු වශයෙන් හරි අපේ ජීවිත කාලෙදි ඔය ආදරණීය සහතිකය ඔය විදිහටම දෙන්න පුළුවන් චරිත අපට වරින්වර හමු වෙනවා නේද?
“ඔව් අක්කෙ, මම ඊයෙ හවස සහන් සර් හම්බ වෙන්න ගිය වෙලාවෙත් සර්ගෙ හිතේ ලොකු ඉඩකඩක් හිමි කරගත්ත එහෙම ජ්‍යෙෂ්ඨ මිත්‍රයෙක් ගැන කතා කළා. ඒ විතරක් නෙමෙයි එතුමාට අවසන් ගෞරව දක්වන්න යන්න අපිවත් එක්ක ගියා.”
“කා ගැන ද නංගි ඔයා මේ කියන්නෙ.
ඒ රාමසිරි පලිහවඩන මහත්තයා. අපේ සහන් සර්ලගෙ සර් වෙච්ච මහින්ද පලිහවඩන මහාචාර්යතුමාගෙ ලොකු මල්ලි. එතුමා අවුරුදු අනූ එකක් ජීවත් වෙලා තමයි පහුගිය දවසක ලෝකෙට අහිමි වෙන්නෙ. එතුමා ගැන ලස්සන සටහනක් ලියලා තිබුණා පලිහවඩන සර්ගෙ පුතා. ඒ කියන්නෙ අපේ රවි අය්යා.”
“නරක මිනිසුන් ගැන කතා කරන එකත් පවක් වෙන අතරෙ හොඳ මිනිසුන් ගැන කතා කරන එකත් පිනක් ය කියලා තියෙනවනෙ අපෙ කුලතුංග නෝනා. ඒක නිසා නිසා මම කැමතියි රවි අය්යා මේ රාමසිරි මහත්තය ගැන කියපු දේවල් දැන ගන්න.”
“ඒ හද සටහනේ සඳහන් වෙන විදිහට මාතර මාලිම්බඩ ඉඳලා කොළඹට ඇවිල්ලා ආචාර්ය අදිකාරම්තුමාගෙ යුගයෙදි කෝට්ටෙ ආනන්ද ශාස්ත්‍රාලෙට ඇතුල් වෙලා උසස්පෙළ දක්වා ඉගෙන ගත්ත මේ සිරී මහත්තය ලන්ඩන් විශ්වවිද්‍යාලෙන් ආර්ථික විද්‍යාව ගෞරව උපාධිය දිනා ගන්නවා. ඊට පස්සෙ මේ රටේ පිළිගත් ආයතනයක ප්‍රධාන ගණකාධිකාරිවරයා විදිහට වැඩ කරලා මහ කොළඹ ආර්ථික කොමිසමේ විධායක අධ්‍යක්ෂවරයෙක් විදිහට වැඩ කරනවා. මෙතුමා ගැන රවි අය්යා ලියපු දේවලින් මට වඩාත් දැනිච්ච දේ තමයි තමන්ගෙ නිල වාහනයෙන් තමන්ව ගෙදරට ඇරලපු රියදුරු මහත්තයට ගෙදරට යන්න බස් පහසුකම් අඩු දවසට කිලෝමීටර් පහළොවක විතර දුරක් ගෙවලා එයාගෙ ගෙදරට ඇරලවන එක. මොකද රවි අය්යා කියන්නෙ ගොඩක් දුරට එහෙම දවස්වලට සිරි මහත්තය එක්ක ඒ ගමන ගිය කෙනෙක් නිසා. ඒ වගෙම සිරි පලිහවඩන කියන්නෙ ගහකොළට ආදරය කරපු කෙනෙක්.”
“අනික් වැදගත් දේ තමයි අක්කෙ, මේ සිරි මහත්තයි එතුමගෙ බිරිඳ ලක්ෂ්මී නෝනයි තමයි ආචාර්ය අදිකාරම්තුමාව ලෝකය වෙනුවෙන් බොහොම ආදරයෙන් බලා ගත්තෙ. ඒ කාරණේ සඳහන් කරලා තමයි අපේ සහන් සර් තමන්ගෙ පාඩම් පොතේ පිදුම ඒ ආදරණීය යුවළට වෙන් කළේ. සර් චරිත ගැන ලියන කොට ඒ දෙන්නට වෙනම පරිච්ඡේදයක් වෙන් කරාවි. අපි දැන් ආයෙත් අපේ සාකච්ඡාවට යමු අක්කෙ.”
“සමන් සිත්තරා නිතර අවධාරණ කරපු හංස පුස්තකාල සංකල්පය ගැනත් තියෙනවනෙ සර්ගෙ මේ සටහන් පොතේ ලිපියක්.”
“ඒ කියන්නේ කියවිය යුතු සුන්දර අර්ථසම්පන්න පොත් එක තැනකට එකතු කරන එක නං මධුරංග සර් කියන්නෙ එහෙම කෙනෙක්. අපේ සදසි කිව්වා එයාගෙ ජීවිතේ එයාට වැඩියෙන්ම දැනිච්ච පොත් ගොඩක් ඒ සර් තෑගි කරල තියෙනව කියලා. එහෙම ගත්තොත් මධුරංග සර් කියලා කියන්නෙ හංස පොත් සම්ප්‍රදායෙකුට.”
“මේ පොතේ තියෙන සමහර ඒව මම පුවත්පත් ලිපි හැටියට කලින් දැකල තියෙනවා. එයින් එකක් මග, තව එකක් තමයි අදිකාරම්තුමා. ඒ වගෙම චමිල ලියනගේ අපේ මේ ගුරු ජීවිත ගැන ලියපු අලුත් ඉස්කෝලෙ හාමිනේ කියන ලස්සන නවකතාව ගැන සහන් සර් පත්තරේකට ලියලා තිබිච්ච දීර්ඝ ලිපියත් මම බලලා තියෙනවා. ඒවා කොහොමටත් අපට තියෙනවනෙ. ඒක නිසා අපි ඒවා ගැන ආයෙ ආයෙ කියන්න යන්න අවශ්‍ය නැහැ කියලයි මට හිතෙන්නෙ.”
“සමහර මිනිස්සු ඉන්නව නංගි ලෝකෙට පහන් වෙන. හැබැයි ඔයාගෙ සර් කියන හැටියට මේ පහන්වලත් වෙනස්කම් තියෙනවා. සමහර කෙනෙක් භෞතික රූපයෙන් විතරයි පහනක් වෙන්නෙ. තව ගුරු කොට්ඨාසයක් ඉන්නවා තමන් දැල්වෙන්නෙත් නැහැ. ලෝකය දල්වන්නෙත් නැහැ. හැබැයි තවත් පිරිසක් තමා දැල්වෙමින් ලෝකය ආලෝකවත් කරන අලුත් පහන් දල්වනවා. ඒ ගොල්ලො නිවිලා ගියත් ඒ අය දල්වපු පහන් ලෝකයට ආලෝකය ගේනවා. නංගි මම වැඩිය විස්තර දන්නෙ නැහැ. ඒ උනාට ඔයා මේ මතු කරපු මාතෘකාව වෙච්ච මධුරංග සර් කියන්නෙ එහෙම කෙනෙකුට නේද?”
“මෙන්න අක්කෙ අපේ සහන් සර් කතා කරනවා. ඔන්න මම අපේ සර්ගෙ කටහඬ ඔයාටත් ඇහෙන්න සවුන්ඩ් දානවා.”
එසේ පවසා මිහිදිනී ඇමතුමට සම්බන්ධ වූවා ය.
“දුව මිහිදිනී මේ ඔයාට කතා කරන්න පුළුවන් වෙලාවක් ද?”
“අනේ පුළුවන් සර්, මම අපේ රේණු අක්කා ඉන්න ක්වාටර්ස්වලට ඇවිත් ඉන්නෙ. සර් අක්කත් මගෙ ළඟම ඉන්නවා.”
“ආ ඒක හොඳයි, ඔයා දරුවො අපි අර කතා කරගත්ත වැඩේ ගැන අ්කකත් එක්ක කතා කළා ද?”
“ඔව් සර්, අපි ඒ ගැන කතා කරන ගමන් මධුරංග සර් ගැනත් කතා කළා.”
“ඒක නං රටට ලෝකෙට ලොකු අහිමිවීමක්. මධුරංග ගැන කතා කරනවනං දවසක් උනත් අපිට එයා ගැන කතා කරන්න පුළුවන්. ආදරණීය සංවේදී දෙයක් ගැන කතා කරන කොට මධුරංගගෙ ඇස්වලට කඳුළු එනවා.“
“සර් ඒ කියපු දේ ඇහැව්වහම මට මතක් වෙන්නෙ කවියක්.”
“ඒ මොකක්ද දුව”
මට මතක හැටියට ඒක කුඩලිගම කවියට කුමාරගම හරි කුමාරගමට අල්විස් පෙරේරා හරි කියපු කවියක්. හැබැයි මට මතක ඒකෙන් පේළි දෙකක් විතරක්.”
“ඔයාට මතක තියෙන විදිහට කියන්න මටත් දැන ගන්න.”
“ගැඹුරැති යමක් කියවන විට ඔහුට හැfඩ්
ඔහුහට ලෙඩක් නැත ඒකයි තිබෙන ලෙඩේ”
“හැබැයි දරුවො, ඕකෙ මුල් පේළිය නං අපේ මධූට හරි. දෙවන පේළිය නම් අපට කියනින වෙන්නෙ ටිකක් වෙනස් කරලා. මොකද එයා ලෝකයට ආදරය කළාට තමන්ට ආදරේ කළේ නැති නිසා; තමන්ගෙ ලෙඩකට දුකකට බෙහෙතක් ගන්නවත් සැලකිලිමත් නොවිච්ච නිසා. මට කියන්න තියෙන්නෙ ඇති මුත් ලෙඩක් ඒ නොතකපු එකය වැඩේ කියලා තමයි දැන් කියන්න වෙන්නෙ.”
“එහෙම බැලුවහම සර් හරිම අපරාධයක්නෙ තමන්ටයි ලෝකයටයි කරලා තියෙන්නෙ.”
”මිහිදිනී, මට තව විශේෂයෙන් කියන්න දෙයක් තියෙනවා. ඒ තමයි එයා එයාට පුළුවන් සරල විදිහට ලෝකෙට දේවල් දෙන්න දරපු උත්සාහ. ඒකට හොඳම උදාහරණයක් තමයි නවේ පන්තියට නියමිත සිංහල භාෂාව හා සාහිත්‍යය කියන නමින් තියෙන පොතේ හතරවෙනි පාඩම.”
“ඒ කියන්නෙ සර්, මධුරංග සර් භෞතික විද්‍යාව සිංහල පාඩම් පොතට ගෙනාව ද?”
“භෞතික විද්‍යාව නෙමෙයි ස්ටීවන් හෝකින් කියන භෞතික විද්‍යාඥයව එයා සිංහල පාඩම් පොතට ගෙනාවා. ඒ ලිපිය යට ගහලා තියෙනවා මේ ලිපිය සම්පාදනය කරන ලද්දේ ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයේ ආචාර්ය ප්‍රසන්න මධුරංග ප්‍රනාන්දු විසිනි කියන වාක්‍යය. අපි එයා ගැන ඉස්සරහටත් අපට දැනෙන විදිහ ලෝකෙට කියමු. දැන් කොහොම ද දුව ඔයගොල්ලන්ගෙ අපි කතා කරගත්ත වැඩේ.”
“සර් මමත් රේණු අක්කත් සර්ගෙ හතරවෙනි අත් පිටපත ගැන කතා කළා. දැන් අපි 87 සිංහල දිනපොතේ එන සටහන් ගැනයි කතා කරන්න හිතුවෙ.”
“හොඳයි දුව, ඔයගොල්ල කැමති විදිහට ඒ දිනපොත්වලින් ප්‍රයෝජන ගන්න. ඕවා දැන් මට අයිති නැහැ. ඕවයින් ගත යුත්තක් තියෙන තැනදි ප්‍රයෝජන ගන්න. ඒ වගෙම අත හරින්න ඕන දේ අතහරින්න. අන්න ඒ කාරණේ ඔයගොල්ලන්ට දැනුම් දෙන්න තමයි මිහිදිනී, මම මේ කෝල්ලෙක ගත්තෙ. අපි පස්සෙ විස්තර කතා කරමු. මට පුළුවන් වෙලාවක අප්ඩේට් එකක් දෙන්නකො.”
එම දූරකථන සංකථනයෙන් පසු මිතුරියන් දෙදෙනාගේ අවධානය යොමු වූයේ යටකී දිනපොතට ය.
“අක්කෙ මේ පොතේ ජනවාරි මාසෙ තැනින් තැන අදිකාරම්තුමාගෙ විවිධ චින්තා කියන සිතිවිලි පොතෙන් ගත්ත ප්‍රකාශ තියෙනවා. ඒ වගෙම ක්‍රිෂ්ණමූර්තිතුමාගෙ ප්‍රකාශත් මේක කියවගෙන යද්දි හමු වෙනවා. විශේෂයෙන් පූර්ණ විප්ලවය පොතින් ගත්තු උද්ධෘත. ඒ පොත සිංහලට පරිවර්තනය කරලා තියෙන්නෙ බාලසූරිය මහත්තයා.”
“තව ඉස්සරහට බලාගෙන යන්න නංගි. නවතින්න ඕනෙ තැනදි නැවතිලා මටත් ඒ නැවතිච්ච හේතුව කියන්න.”
“අක්කෙ, සමන් අය්යා අපේ සර්ගෙයි අනිල් මහත්තයගෙයි පශ්චාද් උපාධි මාතෘකා ගැන ලියපු සඳහනක් අපට හම්බ වෙනවා ජනවාරි 29 දින සටහන් අතරින්. ඒක අපේ සර්ට, සර්ගෙ අය්යා එවපු ලිපියක කොටසක්.”
“ඒකෙ අනිවාරෙන්ම වැදගත් දෙයක් ඇති. නංගි කියවන්නකො ඒක මටත් ඇහෙන්න.”
“මල්ලීට හා අනිල්ට ලැබී තිබෙන්නේ ඉතා වටිනා අධ්‍යයනයක්. අදිකාරම්තුමා හා ක්‍රිෂ්ණමූර්තිතුමා පිළිබඳ අධ්‍යයනය යනු පුද්ගලයන් දෙදෙනකු පිළිබඳ අධ්‍යයනයක් නොවේ. එය මිනිස් ජීවිතය පිළිබඳ අධ්‍යයනයක්.”
“ඇත්තටම නංගි, මේ චරිත ගැන අපි පුළුවන් තරම් කතා කරන්න ඕන. අපේ ගුරු මෙහෙවරට ඒකත් අයිතියි.”
,ඒක ඇත්ත අක්කෙ, බලන්න කෙනෙක් අහපු ප්‍රශ්නෙට අදිකාරම්තුමා දිලා තියෙන පිළිතුරකත් අපේ ජීවිත එක්ක සම්බන්ධ කළ යුතු දහමක් තියෙනවා.”
”ඇයි නංගි, දැන් ඔයාට එහෙම එකක් හම්බ උනා ද?”
“ඔව් අක්කෙ, තරුණ සිතිවිලි සමාජයෙ සාමාජිකයන් හැටියට අප සමාජයට කළ යුතු සේවය මොකක් ද කියලා තරුණයෙක් ඇහැව්වහම අදිකාරම්තුමා කියලා තියෙන දේ ගුරුවරියක් වන මටත් වැදගත්. ඒක විදුහල්පතිනියක් වන ඔයාට මටත් වඩා වැදගත්. මේකයි අක්කෙ ඒ ප්‍රකාශෙ. මේක තියෙන්නෙ පෙබරවාරි 08 දින සටහනේ. ඉන්න මම ඒක දැන් කියවනවා.”
මුළු ලෝකයේම සිටින මනුෂ්‍ය සමාජයට ඉතාම අභාග්‍යසම්පන්න තත්ත්වයක් ඇති වී තිබෙන මේ වකවානුවේ දී අප සාමාජිකයන් විසින් කළ යුතු සේවය කුමක් දැයි ඔබ අසා ඇති ප්‍රශ්නය ඉතා කාලෝචිත එකකි. අප සෑම දෙනා විසින් ම මේ අවදියෙහි දී කළ යුතු ඉතාම වැදගත් සේවය මේ හිංසාව අඩු කිරීමට අප එක එක්කෙනාට හැකි පමණ පමණ ක්‍රමවලින් ක්‍රියා කිරීමයි. මනුෂ්‍යයා හිංසාකාරි වන්නේ ශරීරයේ වරදකින් නොව සිතෙහි ඇති වන වරදින් ය. සමාජයේ තිබෙන හිංසාකාරි භාවය අඩු කිරීමට තිබෙන ඉතාම හොඳ ක්‍රමය තමා තුළ හිංසාව ඇති වෙනවා නම් එය නැති කර ගැනීමයි.
“අක්කෙ, ඔයාට මතකද සමර්සෙට් මෝම්ගෙ පොතක් ගැන සර් කියටනවා. සර් කියනවා ඒ පොත කියවීම සර්ට දැනුණෙ උපනිෂද් කියවීමක් විදිහට කියලා. පෙබරවාරි 11,12 දිනසටහන්වල අපේ සර් ඒ පොතේ සිංහල පරිවර්තනයක් කියවලා ගත්ත උද්ධෘත පහක් තියෙනවා. එකේ එක තැනක තියෙනව අක්කෙ අපේ හිත්වල සදාතනික සාමය ඇති කරගන්න ඕනෙ නං අපි කරන්න ඕනෙ ලෝකයෙන් ඉවත් වෙන එක නෙමෙයි මමත්වයෙන් ඉවත් වෙන එක කියලා. මේකෙ ඊළඟට තියෙන්නෙ අන්න එහෙම මමත්වයෙන් ඉවත් වෙලා තමන්ගෙ කායික මරණය සිද්ද වෙනකන් ලෝකයට වැඩ කරපු චරිතයක් ගැන සර් ලියපු ලිපියක් අවසන් කරල තියෙන හැටි.”
“අදිකාරම්තුමා ගැන නේද නංගි ඒ.”
“ඔව් අක්කෙ, අපි ඒකත් අපි හදන පොතට එකතු කරගමු. මොකද අක්කෙ මේවා ලෝකයට යන්න ඕන දේවල්. මම කියවන්නං ඒක.”
ආචාර්ය අදිකාරම්තුමන් මුළු ජීවිතයම කැප කෙළේ ජාති, කුල, ආගම්, දේශපාලන ඈ සියලු භේදවලින් ද හිංසාවෙන් ද තොර සමාජයක් බිහි කරවීමෙහි ලා කටයුතු කිරීම උදෙසා ය. මනුෂ්‍යයාගේ ජීවත් වීම සඳහා හිංසාව අවශ්‍ය ය යනුවෙන් කියන ලෝකයට හිංසාවෙන් තොරව ජීවත් විය හැකි බැව් එතුමා සිය ජීවිතයෙන් ම ඔප්පු කෙළේ ය. අප විසින් කළ යුත්තේ කුමක් ද යන්නත් එතුමා අපට පෙන්වා දී ඇත. අප තුළ මනුෂ්‍යයා වර්ග කරන භේදකාරි සිතිවිලි ඇති තාක් කල්, හිංසක සිතිවිලි ඇති තාක් කල් සමාජයේ පවත්නා භේද හා හිංසක ක්‍රියා නැවැත්වීමෙහි ලා අපට වැඩ කළ නොහැකි ය. මන්ද සමාජය යනු අපෙන් බාහිර වූවක් නොවන බැවිනි. එතුමා මේ කරුණ නිතර නිතර අවධාරණ කෙළේ ය. එහෙයින් අදිකරම්තුමන්ට අප තුළ සැබෑ ආදරයක් ගෞරවයක් තිබෙනවා නම් අප විසින් කළ යුතු වන්නේ එය තේරුම් ගෙන එතුමන් අපේක්ෂා කළ, ඒ උත්තරීතර සමාජය එනම් ජාති, කුල ඈ සියලු භේදවලින් ද හිංසකත්වයෙන් ද තොර දයාන්විත සමාජයක් බිහි කරවීමෙහි ලා අපේ ශක්ති පමණින් කටයුතු කිරීම ය. එය එතුමන්ට කළ හැකි එකම උපහාරය ද වන්නේ ය.
“නංගි, දැන් අපි ඔය පොතේ තව ඉස්සරහට යමු ද?”
“මේ ඔය අක්කල දෙන්නට පොඩි බාදාවක් කරන්න මට අවසර ද? කොහොම ද දැන් ඔය දෙන්නට හොඳ කිරි කෝපි එකක් එහෙම ලැබුණොත්.”
“බොහොම හොඳ අදහසක්. හැබැයි එකක් නෙමෙයි දෙකක්. බැලුවහම මගෙ ඥාති සහෝදරියට අවස්ථාව තේරුම් අරගෙන වැඩ කරන්න පුළුවන්කම තියෙනවනෙ.”
“ඒ උනාට මම කිරි කෝපි හදාගෙන එන්නෙ එක කොන්දේසියක් දාලයි. ඒ තමයි මම එනකන් ඔය සාකච්ඡාව කරගෙන යන්න තහනං. ඕනනං ඔය දෙන්නට තමන්ගෙ ආගිය තොරතුරු කතා කරන්න පුළුවන්.”
හරි හරි පණ්ඩිත හාමිනේ, අපි ඒ කොන්දේසියට එකඟයි. අපිට කොච්චරක් නං වෙන දේවලුත් තියෙනවා කතා කරන්න. නැද්ද මිහිදිනී, හදන් වරෙන්කො එහෙනං උඹේ රස කිරි කෝපි.”
යළි තත් සංකථනය ඇරඹුණේ රසුදිගේ කිරි කෝපි සංග්‍රහයෙන් පසු ය. ඒ රසුදි ද එහි නිරීක්ෂක සාමාජිකාව බවට පත් වීමෙන් පසුව ය.
“අක්කේ, සමන් අය්යා අපේ සර්ට දවසක් එවපු ලියමනක තියෙනවා වෙළදාම හරය කොට ගත් සමාජයක පරිත්‍යාගය වැදගත් වන්නේ නැහැ. පරිත්‍යාගය පිළිබඳ ඉගැන්වීම් හරවත් වන්නේත් නැහැ කියලා.”
“ඉතින් නංගි, අප අද දවසෙ වැඩිපුර අද්දකින්නෙ ඒ සමාජයම තමයි. හැබැයි එහෙම කියලා අපට සමාජය ගැන බලාපොරොත්තු අත හැර ගන්නත් බැහැ. එහෙම සමාජයකට තමයි පරිත්‍යාගයේ ඉගැන්වීම් වැඩි වැඩියෙන් අවශ්‍ය කරන්නෙ.”
“එහෙම පරිත්‍යාගෙ පාඩම තමන්ගෙ ජීවිතයෙන්ම සනාථ කරපු යාළුවො දෙන්නෙකුට අදිකාරම්තුමාගෙ අම්මා සිතිවිලි පොත යවන ගමන් අපේ සර් ලියලා තියෙනවා ශිෂ්ට මනුෂ්‍යයන් දෙන්නෙක් විශ්වවිද්‍යාල ආචාර්යවරුන් වශයෙන් පත්වීම තමන්ට ලොකු සතුටක්ය කියලා.”
“ඒ කවුරු ගැන ද නංගි.”
“ප්‍රණීත් සර්රුයි ජයන්ත සර්රුයි. ඒ දෙන්නම ආචාර්ය මණ්ඩලේට එන්නෙ අපේ සර්ට කලින්. ආ ඊළඟට තියෙනවා පෙබරවාරි 28 වෙනිදා හින්දි ගීතයක සිංහල අනුවාදයක්. මේ කාලෙ අක්කෙ, ගී අමධාරා කියලා පැය බාගයක් කාලයක් පුරා තිබිච්ච ලස්සන වැඩ සටහනක් තිබිලා තියෙනවා. හින්දි ගීතයක අර්ථය මුලින් කියලා ඊළඟට ඒ ගීතය දාන. ඒ වැඩ සටහන මෙහෙයවලා තියෙන්නෙ ඒ කාලෙ කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලෙ හින්දී අධ්‍යයනාංශෙ හින්දි උගන්නපු රවිලාල් විමලධර්ම සර්. මේක අක්කෙ, වර්ෂා ගීතයක්. අපි ඒකත් ගමු අපේ මේ පොතට.”
“පොඩ්ඩක් හිටපන් නංගි, මේ රසුදි නංගියට හරි ලස්සනට කවි ගීත ගායනා කරන්න පුළුවන්. අපි එයාට කියමු ඔය නිර්මාණෙ ලස්සනට ගායනා කරන්න. උඹත් කවිකාරිනෙ. දැන් කෙටි කවියකින් ආරාධනා කරපන් අපේ රසුදිට එන්න කියලා තාලයකට ඒක කියන්න.”
රේණුගෙ ඒ ප්‍රකාශයට මිහිදිනී ප්‍රතිචාර දැක්වූයේ මෙසේ ය.
සුසැදී සිටින කවියට ගී කලාවට
රසුදී මෙණෙවි එනු මැන දැන් සබාවට
“ඉතින් මම කොහොමත් දැන් ඔය සබාවනෙ ඉන්නෙ.”
එසේ පැවසූ රසුදි තදනන්තර ව රවිලාල් විමලධර්මයන්ගේ ඒ ඉසොඳුරු ගී පිරිවැටුමට මෙසේ සිය මියුරු නද එක් කළා ය.
අඳුරු පැහැ කළු වලාවෙනි
මිහිකත වෙත අමා ජලය ගෙන එන්න
සා නැකතින් වැහි බිඳුවක් ලැබෙතැයි
මුතු බෙල්ලා නෙත් විදහා බලා හිඳී
කෑදැත්තා වැහි වලාව එන මග බලමින්
උමතුවෙන් ඒ මේ අත පියාඹයි
පොළොවේ නිල් පැහැය දැවී ගොසිනි
වැහි වලාවේ නුඹ හැර මේ දුක
කවුරු නිවයි ද?
නිල් වලාකුළු අහසේ පැතිරේවා
විදුලිය දස අත ලෙල දේවා
අහස ගුගුරවමින් වලාකුළු රොක් වේවා
සීතල පවන ගත පිස යේවා
හදවත ප්‍රමෝදයෙන් පිරී ඉතිරේවා
මිහිකතගේ තාපය නිවේවා
අමා ජලය පිරි කලස් හිසින් ගෙන
අඳුරු පැහැ කළු වලා ළංවේවා
ගණවලා වර්ෂාව ගෙන ඒවා
අමෘතය පොළොව මතට ගෙන ඒවා
හැඟුම්බර ව රසුදියගේ සොඳුරු ගැයුම අසා සිටි රේණු හිඳ සිටි අසුනින් නැගිට ගොස් මහත් ආදරයකින් සිය බන්ධුවරියගේ හිස සිප ගත්තා ය. අනතුරුව ඇය තමාට ඥාතිත්වයෙන් සොයුරියක නොවී හෘදයහාරිත්වයෙන් සොයුරියක බවට පත්වූ මිහිදිනිය වැළඳ ගෙන මෙසේ පැවසුවා ය.
“අනේ නංගි, උඹ තමයි අපිට අමාදිය අරගෙන මහපොළොවට එන වැහි වලාකුළ. උඹ තමයි නංගි, මිහිකතගෙ තාපය නිවන මිහි දියණිය. තමන්ගෙ වලාකුළු මෙහෙවර කවදාවත් අමතක කරන්න එපා නංගියෙ.”
,අනේ අක්කෙ, ඔයා මාව මට හිතාගන්නත් බැරි තරන් ඉහළ තැනක තියන කොට මම කොහොම ද අක්කෙ මට පුළුවන් දේවල් නොකර ඉන්නෙ.“
”නංගි, අපි සිංහල දිනපොතින් කරුණු ගන්න එක දැනට පෙබරවාරි 28 න් නතර කරමු. දැන් ගනින් ඉංගීසි දිනපොත අතට. අපි අර මාස දෙකම අපේ සීමාව හැටියට අරගෙන කතා කරමු.”
“සහන් සර් ජනවාරි මාසෙ පුරාවට කතා කරලා තියෙන්නෙ ක්‍රිෂ්ණජීගෙ ඉගැන්වීම් ගැන. සර් මුලින්ම The Network of Thought පොතින් කරුණු සඳහන් කරනවා. මේ ප්‍රකාශවල තියෙන වැදගත්ම දේ තමයි, ඒවා අපේ ජීවිතයයි - සොබාදහමයි එකට සම්බන්ධ කිරීම.”
“නංගි, අපි ඒවයින් එක ප්‍රකාශයක් හරි සම්බන්ධ කරගමු ද අපේ සාකච්ඡාවට.”
“අක්කෙ, බලන්න මේ ජනවාරි 06 දින සටහනට එකතු කරලා තියෙන ප්‍රකාශෙ. මන් කැමතියි අක්කා මේක කියවලා අදහසක් කිව්වට පස්සෙ අපේ රසුදි නංගිගෙ හඬින් ඒක අහන්න.”
මොහොතක් සාවධාන ව යටකී ප්‍රකාශය කියැවූ රේණු ඒ සම්බන්ධයෙන් මෙසේ සිය අදහස් ප්‍රකාශ කළා ය.
“නංගි, මේ ක්‍රිෂ්ණජී කතා කරන්නේ ඉතාම සුන්දර, හදවතේ සතුට ඇති කරන උදෑසනක් ගැන. මෘදු ආලෝකයකින් මිහිකත නැහැවී ගිය ජීවිතය අනන්ත සුන්දරත්වයකින් පිරුණා කියලයි එතුමා ලියන්නෙ. එහෙම තැනක තියෙන්නෙ පූර්ණ නිහඬතාවක්. ඒ හැඟීම විස්තර කරන්න බැහැ වචනවලින්. ඒකට හැඩයක් නැහැ, වර්ණයක් නැහැ. මෙන්න මේ නිහඬතාවෙන් එන ප්‍රකාශනය වගෙම ක්‍රියාව තියෙන තැන තියෙනවා සුන්දරත්වය. තවත් කාරණා තියෙනවා මේකෙ. කුඩා පක්ෂීන් වගෙම මී මැස්සන් අතරිනුත් එන්නේ විකසිත වීම තමයි.”
“රසුදි නංගි, දැන් ඔයාගෙ වෙලාව, ඔයා ලස්සනට කියවන්න නංගි මේක.”
රසුදි මිහිදිනියගේ ඉල්ලීම ඉටු කෙළේ අවශ්‍ය තැන්වල නවතිමින් නිරවද්‍ය ලෙස වචන උච්චාරණය කරමිනි.
It was a happy morning and the soft light coverd the land and the endles beauty of life. Meditation is the esence of this beauty, expresed or silent. Expresed, it takes form, substance silent its not to be put into word, form or colour. from silence, expression or action have beauty, are whole, and all struggle, conflict cease. The lizards were moving into the shade and the huming-birds and the bees were among the blossoms.
“ඉතින් නංගි, සාපේක්ෂතාවාදය ගැන කතා කරන්න සහන් සර් විද්‍යාව කරපු කෙනෙක් නෙමෙයිනෙ.”
“ඔය අක්ක නගපු ප්‍රශ්නෙ විද්‍යා අංශෙ කීප දෙනෙක්ම මධුගෙන් අහලා තියෙනවා. ඒ උනාට මධුරංග සර් තීරණයක් ගත්තොත් මොන සම්ම ජාතියකටවත් ඒක වෙනස් කරන්නෙ නැහැ කියලයි අපේ සර් කිව්වෙ. ඒක නිසා සහන් සර් සාපේක්ෂ කියන වචනෙ භාෂාත්මකව විග්‍රහ කරලා සාහිත්‍ය දෘෂ්ටි කෝණයෙන් ඒ සංකල්පය දකින හැටි ගැන විනාඩි විස්සක් කතා කරලා තියෙනවා.”
“මධුරංග සර් තමන්ට කාර්රෙකක් ගන්න ලැබිච්ච පර්මිට්ටෙක විකුණල ඒ සල්ලිවලින් ගොඩක් පොත් ගෙනාවා කියලා අපි අහලා තියෙනවා. ඉතින් නංගි මොකට ද එච්චර පොත් ගන්නෙ.”
“ඔව් අක්කෙ, කාර් පර්මිට්ටෙක විකුණල ගොඩක් පොත් ගත්ත එක ඇත්ත. හැබැයි ඒ තමන්ට විතරක් නෙමෙයි. තමන්ගෙ යාළුවන්ට වගෙම ඒ අයගෙ දරුවන්ට දෙන්නත් එක්ක. සහන් සර් කිව්වා, සර්ගෙ දුව පුංචි දැරිවියක්ව ඉන්න කොට එයා ගොඩක් ආශාවෙන් පොත් කියවන බව දැනගෙන එයාටත් පොත් අරන් දුන්න කියන එක. මධුරංග සර් නැති උන දවසෙ දැන් විශ්වවිද්‍යාල ආචාර්යවරියක් වෙලා ඉන්න එයා මෙහෙම කවියක් ලියනවා.”
සිහිල් සුළඟක් වගේ හමාගිය හැමතැනේ ගීත කවිපද ඇසුණු
සංවාද කොපමණක් තිබුණා ද වචනයෙන් වචනයට රස පිරුණු
අට වයස් දැරියකට ගෙනත් දී සොෆීගේ ලෝකයෙන් තරු ලකුණු
ඔබ තබා ගිය එළිය හදවතේ දැල්ව ඇත සදාකල් නැත මැකෙනු
“ඔය අපේ සදසි ලියපු කවියක් නේද? මෙතෙක් නංගි කියපු කරුණුත් එක්ක මගෙ හිතේ මැවෙන්නෙත් තමා ඇසුරු කරපු අයගෙ හිත්වල මහ ආලෝකයක් දල්වලා නික්ම ගිය ආදරණීය මිනිහෙක්ගෙ චිත්‍රයක්. හොඳයි නංගි, අපි ඉංග්‍රීසි දිනපොතෙත් සන්ධිස්ථානය හැටියට ගනිමු පෙබරවාරි 28.”
“අක්කෙ, මේ සටහන් අතර තිබිච්ච වැදගත්ම සටහන විදිහට මට දැනුණෙ සර් ඇල්බට් අයින්ස්ටයින් සහ රබීන්ද්‍රනාත් තාගෝර් අතර ඇති වෙච්ච සංවාදය ගැන කියන දේවල් සහ ගන්න උද්ධෘත.“
,ඔය ලිපිය තියෙන්නෙ මොන පොතේ ද නංගි.”
“අක්කෙ, තාගෝර්තුමාගෙ Religion of Man කියන පොතේ උපග්‍රන්ථයක් හැටියටයි ඒ ලිපිය තියෙන්නෙ. සමන් අය්යා තමයි ඒක බලන්න ඒ කාලෙ අපේ සර්වත් යොමු කරල තියෙන්නෙ. මට මතක හැටියට මීට කලින් කවද හරි දවසක මේ ගැන කතා කරලා තියෙනවා.”
“ආ දැන් මටත් මතක් වෙනවා නංගී. එදා අපි ඔය ලිපිය, අපේ ධම්මිස්සර හාමුදුරුවො සිංහලට පරිවර්තනය කළා කියලත් කතා කළා මට මතකයි. කොයි කාටත් මේකෙ තාගෝර්තුමා ලියපු මුල් ඉංග්‍රීසි පිටපත හරි ඒකෙ සිංහල පරිවර්තනය හරි බලන්න කියන ආරාධනේ කරලා ඒකට යොමු වීමක් හැටියට නංගි දැන් ගන්නකො ඔය සංවාදෙන් දැනෙනම තැනක්.”
“රේණු අක්කෙ, පෙබරවාරි නවවෙනිදා ඉඳලා ඒ මාසෙ විසිහතර වෙනිදා වෙනකන් ඒ පොතින් ගත්ත උද්ධෘත තියෙනවා එක දිගට. අයින්ස්ටයින් විද්‍යාඥයා කියනවා විශ්ව ස්වභාවය එක්ක බැඳුණු ප්‍රධාන කාරණා දෙකක් තියෙනවා කියලා. පළවෙනි එක තමයි ලෝකය මනුෂ්‍යත්වය මත පදනම් වන එකම ඒකකයක් - ඒකත්වයක් විදිහට ගන්න එක. දෙවෙනි කාරණේ තමයි ලෝක යථාර්ථය මානවීය කාරණා ක්‍රියාකාරකම් සමග එකට බැඳී තියෙනවාය කියන කාරණය.”
“නංගි, මේ අපි ගැඹුරට හිතන්න ඕන කාරණානෙ. තාගෝර්තුමා කියපු දේවල් අතරත් ඇතිනෙ අපට ගන්න ගොඩක් දේවල්.”
“ඔව් අක්කෙ, මේ සටහන් කියවගෙන යද්දි තාගෝර් විද්‍යාඥයා විදිහටත් අයින්ස්ටයින් සාහිත්‍යධරයා විදිහට දැනෙන තැනුත් තියෙනව නේද කියලයි වෙලාවකට හිතෙන්නෙ.”
“ඇයි නංගි, ඔයා එහෙම කියන්නෙ ඔයාට මේ කියවීමෙදි දැනෙන විශේෂ දෙයක් නිසා ද?“
”තාගෝර් සඳහනකට පිළිතුරු දෙන අයින්ස්ටයින් කියනවා, එහෙනං ඔබ කියන්නෙ සත්‍යය සහ සුන්දරත්වය මනුෂ්‍යයාගෙන් වෙන් නොවෙච්ච දෙයක් ද කියලා. මේකට තාගෝර්ගෙ පැහැදිලි උත්තරය වෙන්නෙ නෑ කියන එක. ඔහු කියන්නෙ මිනිසා නොමැති නම් සඳළුතලේ ඉඳන් බලන කොට පේන ඇපලෝ දෙවියන්ගෙත් සුන්දරත්වයක් නැහැ කියලයි. මේකට අයින්ස්ටයින් කියන්නෙ සුන්දරත්වය එක්ක සම්බන්ධ කරලා ගන්න කොට නං ඒක ඇත්ත උනාට යථාර්ථය එක්ක බද්ධ කරන කොට ඒක එහෙම නෙවෙයි කියලයි. ඒකට තාගෝර් දෙන්නෙ අපූරු උත්තරයක්. ඔහු පැහැදිලිව කියනවා සත්‍යය අවබෝධ කොට ගත යුත්තේත් මනුෂ්‍යයා මාර්ගයෙන් කියලා.”
“නංගි, අපි අපේ සහෘදයන්ව යොමු කිරීමක් හැටියට ඔය අදහස් තියෙන ප්‍රකාශ උපුටලා දක්වමු. එතකොට කෙනෙකුට ඒකම ඒක කියවන්න පොළඹවන උත්තේජකයක් වේවි.”
ඒ මොහොතේ රසුදි අතට පොත ලැබිණ. ඇගේ පසන් හඬ නැඟිණ.
Eiìtein Truth, then, or Beauty, is not independent of man?
Tagore No
Eiìtein If there would be no human beings anymore, the apollo of Belvedre would no longer be beautiful?
´gore No
Eiìtein I agree with record to this conception of beauty, but not with record to truth.
´gore Why not? Truth is realized through man.
“අක්කෙ, පෙබරවාරි මාසෙ අන්තිම දින දෙක තුනේ තියෙන්නෙ ක්‍රිෂ්ණමූර්ති දර්ශනයට අදාළ කාරණා. දැන් අපි ඊළඟට අතට ගමු ද සංස්කෘත දිනපොත. මොකද ඔයාටනෙ ඔය අකුරු හරි කියවන්න පුළුවන්.”
“හරි අක්කෙ, අපි පුළුවන් විදිහට මේකෙත් ජනවාරි පෙබරවාරි මාස දෙක ආවරණය කරමු. එතන ඉඳලා ඉස්සරහට ගඟුල් සර්ගෙ උදව් ගනිමු. මට තේරෙන හැටියට මේකෙ මුල් පිටුවල තියෙන්නෙ තර්කසංග්‍රහය ගැන. ඊට පස්සෙ සර්ගෙ පාඩම් සටහන්. ඊටත් පස්සෙ සාරස්වත ව්‍යාකරණය ගැන. ඔන්න අපිට ජනවාරි 25 දින සටහනේදි හම්බ වෙනවා ක්‍රිෂ්ණජීගෙ ලස්සන ප්‍රකාශයක සංස්කෘත පරිවර්තනය. ඒක සිංහල ගැන සාමාන්‍ය දැනුමක් තියෙන කාට උනත් තේරුම් ගන්න පුළුවන් සංස්කෘතෙන් තමයි තියෙන්නෙ. මේ බලන්න අක්කෙ ආදරයේ මනා විකසිත වීමටය ආදරය කියලා කියන්නෙ කියන එක පරිවර්තනය කරල තියෙන හැටි.”
ආදරස්‍ය සුපුෂ්පනා භාවනා
“ඈ නංගියෙ, බැලුවහම උඹ සංස්කෘත දැනුම තවත් දියුණු කරගෙනනෙ.“
”අක්කෙ, මම සහන් සර්ගෙන් සංස්කෘත ඉගෙන ගත්තා මගෙ උපාධිය කරන කාලෙ. ඒ වගෙම දුෂ්කර තැන්වලදි ගඟුල් සර් මට උදව් කළා. ඒ වගෙම මම ස්වෝත්සාහෙනුත් ඉගෙන ගත්තා.”
“මට හරිම සන්තෝෂයි නංගි, ඉංග්‍රිසි උපාධිය කරන්න ගිය ඔයා සංස්කෘත දැනුමත් ඔපමට්ටම් කරගෙන ආපු එකට.”
“අනේ අක්කෙ, මට තියෙන්නෙ බොහොම පොඩි දැනුමක්. අඩුම තරමෙ මේ පෙබරවාරි මාසෙට අදාළ අනික් සටහන්වල තියෙන්නෙ මොනවද කියලා කියන්න තරන් දැනුමක් මට නැහැ.”
“ඒ කියන්නෙ නංගි, අපි දෙන්නට ගැටලුවකින් තොරව සිංහල - ඉංගීසි දිනපොත්වලට අදාළ කාරණා සාකච්ඡා කරන්න පුළුවන් උනාට, සංස්කෘත දින සටහන් ගැන කතා කරද්දි සහන් සර්, ගඟුල් මල්ලි කිට්ටුවක හිටියනං හොඳයි කියන එකනෙ. එහෙමනං අපි අදට මේ වැඩේ නවත්තමු.”
“එහෙමනං අක්කෙ, දැන් අපි අපේ සංග්‍රහශීලී නිහඬ ශ්‍රාවිකාවට දෙමු, මේකට සුදුසු අවසානයක් ගැනීමේ ඉඩ.”
“හොඳයි ඔයා ඔය අදහස් කළේ අපේ රසුදි නං අපි එයාට ඉඩ දෙමු. හැබැයි ඒ සඳහා එයාට ආරාධනා කරන්න ඕනෙ ඔයා ඔය කියපු වචන ටික කියලා නෙමෙයි, මම මේ දැන් කියන වචන ටික කියලා මෙන්න මෙහෙම. අපේ සංග්‍රහඛාදී ශබ්දකාරී රසුදි මෙණෙවිය මේ ඔබේ මොහොතයි.”
“අනේ අක්කෙ, ඔය දෙන්නටම ගොඩක් පින් මාව මේ වැඩේට සම්බන්ධ කරගත්තට. ඔය දෙන්නගෙ ඔය සාකච්ඡාව අහන් ඉන්න කොට මට හිතුණෙ මම කොච්චරක්නං වාසනාවන්ත ද කියන එක. අපි අද දවසෙ කතා කළේ මහ වලාකුළු වගේ චරිත ගැන. රේණු අක්ක මට කියල තියෙන්නෙ තෝර ගත්ත සීමිත පිරිසකට විතරක් ආදර කරුණාවෙ වැස්ස අරන් එන ප්‍රදේශවර්ෂී මේඝයක් නොවී සර්වත්‍රවර්ෂී මේඝයක් වෙන්න කියලා. අපේ අද සාකච්ඡාවට මට නමක් දාන්න කිව්වොත් මම දාන්නෙ මහ වැහි වලාකුළු කියලයි. ඇයි අක්කලා දෙන්න අද මුලින්ම කතා කළේ ක්‍රිෂ්ණමූර්තිතුමයි අදිකාරම්තුමයි ගැන. ඊට පස්සෙ තාගෝර්තුමා ගැන වගෙම අයින්ස්ටයින් විද්‍යාඥයා ගැන. ඒ විතරක්ද හින්දි සාහිත්‍යෙ ලස්සන සමාජගත කරපු රවිලාල් විමලධර්ම සර් ගැනත් සමන් සිත්තරා ගැනත් අ්කකලා කතා කළා. ඒ වගෙම ඒ චරිත නාමාවලියට අපි මේ ජීවත් වන යුගය ලස්සන කරපු අර්ථවත් කරපු චරිත දෙකක් එකතු කරන්නත් ඔය දෙන්න අමතක කළේ නැහැ. ඒ තමයි වැඩිහිටි පරපුර නියෝජනය කරපු රාමසිරි පලිහවඩන කියන ආදරණීය මානවයා වගෙම විද්වත් අලුත් පරපුරේ සංකේතයක් වෙච්ච මධුරංග සර්.”
“අනේ නංගි අපි හිතුවටත් වඩා හොඳට ඔයා අපේ සාකච්ඡාවෙ හරය ග්‍රහණය කරගෙන තියෙනවනෙ. අපටත් පස්සෙ එන අලුත්ම තරුණ පරපුර අතර ඔය විදිහට දෙයක් දකින්න පුළුවන් අය ඉන්න එකම සමාජයට ආශිර්වාදයක්.”
“මිහිදිනී නංගි කියපු හැම වචනයක්ම මමත් එක හිතින්ම අනුමත කරනවා රසුදි නංගී. දැන් ඔයාගෙන්ම තමයි අපි මේ සාකච්ඡාව අවසාන කරන ප්‍රකාශෙ ගන්නෙත්.”
”අනේ අක්කෙ ඔයා විදුහල්පතිනියක්, මිහිදිනී අක්කා උපාධිධාරි ගුරුවරියක්. ඔය දෙන්න මට මහා කඳු දෙකක්. හොඳයි මම අවසානෙ ගන්නම්. අක්කා මට ඊයෙ දුන්න නේද පොතක් උල්පත කියලා. ඒ පොතේ 83 පිටුවෙ තියෙනවා මේඝදූතෙ එන පාඨයකුයි ඒකට සහන් සර් ලියපු කවියකුයි. ඒකෙ කියැවෙන්නෙ ගස් වගෙ ලෝකයට සෙවණ දෙන මහ ගස් ගැන, මුදු - රුදු බේද සලකන්නෙ නැතුව සියලු සත්ත්වයන්ගෙ පිපාසය නිවන ගංගා ගැන, මුළු මහත් මිහිකත පුරා ආලෝක කිරණ පතුරුවන හිරු ගැන, උස් බිම් ද පහත් බිම් ද කියන බේද තකන්නෙ නැතුව වැසි හෙළන වැහි වලාකුළු ගැන. මම ඒ සටහනින් මේ කතාවෙ අවසානෙ ලකුණු කරන්නම්.”
අනතුරුව රේණු මිහිදිනී ගුරු සුහදිනියනට අසන්නට ලැබුණේ ඉමහත් හැඟීමකින් වලාකුළු සදරුත ප්‍රකාශයට පත් කරන රසුදි යුවතියගේ අව්‍යාජ කටහඬ යි.
මේඝෝ ගිරිදුර්ගවර්ෂී ච
විදා අතු පතර රුක, සෙවණ ලොවකට සදයි
නදී දිය, රුදුරු මුදු සත් සත් පිපාසය නිවයි
උදා වන හිරු දෙරන මත කිරණ පතුරුවයි
වලාකුළ ගිරි දුර්ග අතරට ද වැසි හෙළයි
